Phil Rivara

Phil Rivara is een pijpenmaker die in zijn eentje werkt in de VS en klassieke pijpvormen herbouwt met langere en slankere verhoudingen dan gebruikelijk. Zijn pijpen zijn herkenbaar aan een eenvoudige stempel PR op het lichaam; omdat er geen serieproductie plaatsvindt, is elk stuk uniek.

Van de Marine naar de Werkbank

Rivara's kennismaking met de pijp gaat ver terug vóór zijn beroep. Hij diende drie jaar in actieve dienst bij de Amerikaanse marine, daarna vijf jaar als reserveofficier; volgens de overlevering begon hij tijdens zijn periode als reservist, in 1989, met pijproken. In de jaren die hij doorbracht tussen Noord-Californië en het noordwesten van de Pacifische kust, bouwde hij een werkgeschiedenis op die uiteenliep van reparatiewerk tot autocarrosserie, van een partnerschap in een bedrijf tot diverse handwerkzaamheden; op die manier raakte hij vertrouwd met gereedschap en verspanende bewerking.

Zijn overgang naar het pijpenmaken kwam echter behoorlijk laat en bij toeval. Volgens een interview dat hij in 2013 gaf, ging hij ongeveer drie jaar daarvoor voor het eerst achter de werkbank zitten; om een lange steelpijp in "Gandalf"-stijl te kunnen maken die een vriend van hem wilde, deed hij ruim zes maanden onderzoek, bekeek hij opnamen van fabrieksproductie en onderwees hij zichzelf met de begeleiding van ervaren Amerikaanse makers zoals Mark Balkovec en Chris Morgan. Zijn werkplaats wordt in het interview uit 2013 in Sacramento genoemd, in recentere bronnen echter in de plaats Eagle Point in Oregon; de exacte datum van de verhuizing is niet gedocumenteerd.

Vorm en Materiaal

De gemeenschappelijke deler van Rivara's werk zijn de uitgerekte verhoudingen. Lange steelvormen, met name de Canadian-familie en interpretaties van de Cutty, komen het vaakst van zijn werkbank; door het lichaam te versmallen en de steel te verlengen zonder de klassieke vorm te breken, geeft hij zijn pijpen een op het eerste gezicht herkenbaar silhouet. Van de Oom Paul-vorm houdt hij zich daarentegen op afstand; naar eigen zeggen valt het hem in deze vorm zwaar om het rookkanaal goed op te zetten.

Wat de keuze van blokken betreft, blijft hij trouw aan twee bronnen: in interviews spreekt hij over Griekse briar en over briarblokken die bekendstaan onder de naam "Mimmo". Voor mondstukken gebruikt hij acryl, eboniet, hoorn en andere natuurlijke materialen; bij wijze van experiment heeft hij ook gewerkt met morta en aluminium. Dat hij bij het draaien en frezen steunt op zelf ingerichte machineapparatuur, stelt hem in staat om fijne details met herhaalbare precisie te maken.

Werk Buiten de Pijp

Uit de werkplaats komt niet alleen de pijp. Rivara produceert ook pijpenruimers met een houten steel; deze gereedschappen worden gebruikt om de koollaag die zich in de kamer opbouwt bij te werken. Daarnaast maakt hij met de hand gevormde wandelstokken. Dat alle drie producten met dezelfde draai- en freesapparatuur worden gemaakt, toont aan dat Rivara zijn werk minder als beeldhouwkunst dan als een op machinewerkplaatsdiscipline gebaseerde onderneming heeft opgebouwd.

De maker is een van de Amerikaanse onafhankelijke meesters die hun werkproces delen op hun eigen videokanaal; deze opnamen gelden binnen de gemeenschap als veelgebruikte bronnen, omdat ze documentatiewaarde hebben over het dagelijkse functioneren van een eenmansatelier.