Pibe-Dan

Pibe-Dan is een winkel die in de oorlogsjaren in Kopenhagen opende en bijna een halve eeuw standhield, en die zowel onder eigen naam pijpen liet maken als het werk van onafhankelijke Deense makers etaleerde. De naam komt van de oprichter: H. Dan-Christensen stond in de gemeenschap bekend onder de bijnaam "Pibe-Dan", en zo raakte ook de zaak onder die naam ingeburgerd. De oprichtingsdatum is mei 1943, de sluitingsdatum 1991. In de tussenliggende periode gold de zaak als een van de belangrijkste adressen in de stad voor verzamelaars die op zoek waren naar Deens handwerk.

De Shape-Reformed-Serie

Pibe-Dan was niet enkel een winkel die andermans pijpen verkocht; het liet ook pijpen onder eigen naam maken. De bekendste daarvan is de serie genaamd Dan Shape-Reformed. De naam duidt aan dat een traditionele vorm opnieuw werd aangepakt: de kop van deze pijpen is veel langer en rechter dan gebruikelijk, dus dicht bij de zogeheten "stack"-vorm met hoge kop. Er wordt vermeld dat voor de koppen bruyère (briar) uit Corsica werd gebruikt. De zaak presenteerde deze hoge kop als een technisch voordeel en beweerde dat hij de trek verkoelde en het vocht verminderde; deze bewering behoort tot de reclametaal van de tijd en berust niet op een onafhankelijke meting. Onder Shape-Reformed vielen sublijnen als Danois, Standard, Champion en Half Chimney.

De eerste catalogus van de zaak verscheen eind jaren 1950 en werd, omdat het grootste deel van het klantenbestand in het buitenland zat, in het Engels opgesteld; diezelfde weg had ook W.Ø. Larsen ingeslagen. In de catalogi werden ook pijpen van seriefabrikanten als Stanwell en Kriswill te koop aangeboden.

Etalage voor Makers

Wat Pibe-Dan onderscheidde van een gewone detailhandelaar, was de band met onafhankelijke makers. Vormen die de handtekening van Sixten Ivarsson droegen, zoals Peewit, Oliphant en Ukulele, zouden voor het eerst zijn verschenen in de catalogus van deze winkel. Namen als Gert Holbek, Sven Knudsen, Hans Hartmann, Arne Nygaard, Poul Hansen en de op jonge leeftijd hier langsgekomen Tom Eltang begonnen hun carrière via Pibe-Dan of verkochten er lange tijd via. Volgens de overlevering liet de winkel een deel van deze makers ook pijpen maken voor zijn eigen merk, en stond hij toe dat de naam van de maker samen met het winkelstempel werd aangebracht.

De meest besproken van deze relaties is die met Preben Holm. Holm begon in 1963, nog voor zijn zestiende verjaardag, pijpen te verkopen aan Pibe-Dan; binnen korte tijd leverde hij twintig tot dertig pijpen per week, en de winkel bepaalde de prijzen. De band hield stand tot 1968.

Nagelaten Sporen

Samen met W.Ø. Larsen wordt Pibe-Dan gerekend tot de bedrijven die de weg baanden voor de vormopvatting die na de oorlog bekend werd als de Deense school. Ook na de sluiting van de zaak bleven de catalogi van 1961-62, 1965-66, 1969 en 1972-73 onder verzamelaars circuleren en zijn ze een referentiedocument geworden voor het dateren van de Deense productie uit die periode.