Pipas Arguello MA

Pipas Arguello MA is een eenmanssignatuur voor handgemaakte pijpen die, in een wereld waar briar als de enige geldige pijphoutsoort geldt, de voorkeur geeft aan lokale hardhoutsoorten. De naam van het atelier duikt begin jaren 2010 op in Spaanstalige pijpenforums en encyclopedie-artikelen; de volledige identiteit van de oprichter, het oprichtingsjaar en de stad waar het atelier is gevestigd, zijn niet vastgelegd. Volgens de overlevering verloopt de productie niet in serie maar stuk voor stuk, en wordt elke pijp als een uniek exemplaar beschouwd.

Materiaalkeuze

Het belangrijkste materiaal van het atelier is het hout dat bekendstaat als nazareno. Deze soort, met de botanische naam Peltogyne purpurea, groeit in Costa Rica en aan de Pacifische kust van Panama en in het noorden van Colombia; het kernhout is diep paars van kleur met donkere aderen. De boom kan tot vijftig meter hoog worden; de dichtheid van het hout bereikt 0,8 tot 1 gram per kubieke centimeter, de natuurlijke duurzaamheid is hoog, maar zowel het handmatig als machinaal bewerken ervan is bewerkelijk. De soort wordt volgens de IUCN-criteria als "kwetsbaar" (VU) beschouwd en staat met dezelfde status in het Colombiaanse rode boek van bedreigde houtsoorten; in Costa Rica en Panama is de kap ervan verboden. Doordat het alleen in kleine blokken op de markt komt, blijft ook het volume waarin het atelier met dit hout kan werken beperkt. Volgens de gegevens worden naast nazareno ook flor morado, ebbenhout en soms briar gebruikt. Zo'n keuze brengt het atelier dichter bij de traditie van kleine meesters die pijpen maken met andere houtsoorten dan briar.

Tagua-inlegwerk

De meest zichtbare signatuur van het atelier is tagua. Tagua, het zaad van een palmboom die in het vochtige tropische gebied groeit, laat na verwijdering van de dikke, donkere schil een been-hard, glanzend wit lichaam achter; daarom wordt het in de kunstnijverheid "plantaardig ivoor" genoemd. Volgens de gegevens wordt tagua bij Arguello-pijpen als dunne ring aan de rand van de kamer of aan de rand van het mondstuk aangebracht. Het contrast tussen het donkerpaarse hout en de witte ring is het detail waaraan het werk van het atelier van veraf herkenbaar is. Ook het combineren van verschillende houtsoorten in één pijp wordt genoemd als een veelgebruikte methode van het atelier.

Voorbereiding en bewerking

Volgens de gegevens behandelt het atelier het hout, voordat het wordt uitgesneden, met koffie, pure chocolade en verschillende likeuren. Deze toepassing kan worden gelezen als een aan het lokale materiaal aangepaste tegenhanger van de traditionele briar-curings- en behandelingsmethoden; het doel zou zijn het hout klaar te maken om te roken. Er wordt vermeld dat de gebruikte koffie Colombiaanse koffie is, met name variëteiten die op de hellingen van vulkanen worden geteeld. Het meetbare effect van deze behandeling is niet onafhankelijk bevestigd; het recept berust op de eigen weergave van het atelier.

Pipas Arguello MA is een voorbeeld van hoe een eenmansatelier uit zijn eigen materiaalgeografie een eigen taal kan opbouwen. Ook hier is het verschil tussen ambachtelijke pijp en fabriekspijp het duidelijkst zichtbaar: geen standaard blokkentoeleveringsketen, maar een werkbank die met een lokale en schaarse houtsoort werkt. Er is geen actuele registratie gevonden waaruit blijkt of het atelier vandaag nog produceert.