Pipas de Cochera

Pipas de Cochera is de naam die de Mexicaanse ingenieur Roberto González González gaf aan de pijpen die hij zelf maakte; het betekent in het Spaans "garagepijpen". Er zit geen merk of werkplaats achter: de naam beschrijft een amateuristische bezigheid die begin jaren 2000 zichtbaar werd op een persoonlijke website. Dat er vandaag in pijpenkringen nog naar wordt verwezen, komt niet door de pijpen zelf, maar door de bouwaantekeningen die op die site werden gepubliceerd. Omdat ze werden geschreven in een tijd waarin er in Latijns-Amerika nauwelijks Spaanstalig materiaal over pijpenmaken bestond, worden deze aantekeningen beschouwd als een eerstehandsreferentie voor liefhebbers in de regio.

Wat over het levensverhaal van González bekend is, berust op zijn eigen verhaal; er bestaat geen onafhankelijke registratie. Daaruit blijkt dat hij in 1957 werd geboren, in Mexico-Stad ter wereld kwam, elektronica-ingenieur studeerde en zijn beroep uitoefende in de elektronica-industrie, eerst in Ciudad Juárez en later in Guadalajara. Hij richtte zich pas op volwassen leeftijd op de pijp, na een lange periode van sigaretten roken; naarmate zijn verzameling groeide, verschoof zijn interesse van roken naar zelf maken.

Beginnen met een Kit

Het startpunt van de bezigheid is een kant-en-klare pijpenkit. In de sets die producenten zoals American Smoking Pipe Co. verkopen, zit een briarblok waarin de kop, het rookkanaal en de tenonholte al zo zijn voorgeboord dat ze op elkaar aansluiten, samen met een bijpassende mondstukstaaf; wat de koper rest, is vormgeven en schuren. Volgens de eigen promotie van het bedrijf bevatten de kits ebauchon- of plateau-briar; plateaublokken onderscheiden zich door hun beschorste bovenvlak en zuiverdere nerf. De eerste sets die González aanschafte, waren van het plateau-type.

Volgens zijn eigen verhaal begon zijn werkplaats met één enkel gereedschap, een handgereedschap met roterende punt, en groeide ze naarmate de behoefte toenam: een boorbank en tenontrekgereedschap om zelf gaten te kunnen boren, schijf- en bandschuurmachines ter vervanging van handmatig schuren, en voor het mondstukwerk een kleine draaibank. Toen de uitrusting compleet was, zegt hij te zijn gestopt met het gebruik van kant-en-klare kits en rechtstreeks vanuit het blok te zijn gaan werken. Deze gang van zaken komt vaak voor bij amateurs die het pijpenmaken instromen.

Mondstukwerk

Het onderwerp waaraan in de aantekeningen de meeste ruimte wordt besteed, is het mondstuk (stem). González schrijft dat hij een tijdlang met de matrijs vervaardigde kant-en-klare staven gebruikte, maar dat de staaf zijn oorspronkelijke vorm niet behield, dat hij hem vaak opnieuw op de draaibank moest bewerken en soms de hele vorm veranderde. In de aantekeningen die door Círculo de la Pipa México zijn overgeleverd, bepleit hij daarentegen om vulkaniet in staafvorm te bewerken en het mondstuk helemaal zelf te maken; als argumenten voert hij vrijheid van vorm, een homogener materiaal en een langere levensduur aan. Volgens een wijdverspreide opvatting onder pijpenmakers bevat vulkaniet dat onder hoge druk in staafvorm wordt geproduceerd, geen luchtholtes die bij matrijs-mondstukken tijdens het schuren kunnen opduiken en het werk kunnen bederven. Dit heeft echter een prijs: met de hand een mondstuk trekken kost naar verluidt bijna evenveel tijd als een hele pijp van begin tot eind afwerken. De reden waarom vulkaniet onder de mondstukmaterialen wordt verkozen, is dat het zacht aanvoelt tegen de tanden.

De Pijpenwereld in Mexico

De website Pipas de Cochera valt samen met de periode waarin zich in Mexico een georganiseerde pijpenwereld vormde. Volgens overlevering werd Círculo de la Pipa México in 2000 opgericht in Mexico-Stad, enkele jaren later ingeschreven bij het Comité International des Clubs de Pipe (CIPC), en in 2015 werd de activiteit gestaakt. Wat González schreef, circuleerde binnen deze kring en bleef, ook nadat zijn oorspronkelijke website offline ging, bewaard doordat het werd overgenomen in clubpublicaties en op andere sites. Of hij zijn bezigheid heeft voortgezet, is niet bekend.