Pipas Soler

Pipas Soler is een briar-bedrijf dat al generaties lang door dezelfde familie wordt voortgezet in het stadje Amer, in de Catalaanse provincie Girona. De naam wordt door pijpenliefhebbers met twee afzonderlijke activiteiten geassocieerd: enerzijds als leverancier van grondstof die briarblokken verkoopt aan pijpenmakers, anderzijds als klein atelier waar pijpen één voor één met de hand worden gevormd op de eigen werkbank.

Familie en Herkomst

Het begin van het bedrijf wordt gedateerd op 1890. Volgens het overgeleverde verhaal bracht het huwelijk van een familielid met een Franse ambachtsman die met briar werkte, de Solers in de handel van bruyèrewortel; hoewel de bronnen deze verwantschapsband verschillend beschrijven, komen ze overeen wat de datering betreft. De familie bouwde vanaf toen een systeem op dat draaide om het aankopen van stronken, het snijden ervan en de export van ruwe blokken (ebauchon), en gaf het bedrijf van generatie op generatie door. Deze periode valt samen met de opkomst van briar rond Saint-Claude; de snijwerkplaatsen aan de Middellandse Zeekust vormden de schakel die de pijpenfabrieken van Europa bevoorraadde.

De huidige meester, Joan P. Soler Molina — in het Frans Jean-Pierre Soler — is volgens de bronnen geboren in het Franse stadje Cogolin; zijn vader Pedro Soler emigreerde tijdens de Spaanse Burgeroorlog naar Zuid-Frankrijk, waar ook een deel van de familie in de pijpenhandel werkzaam was. Na de oorlog keerde de familie terug naar Amer en zette ze de verkoop van ebauchon voort; in latere jaren stapte ze ook over op pijpenproductie. Joan P. Soler begon op zijn veertiende als leerling in de snijwerkplaats; hij ontwikkelde de pijpenmakerij geleidelijk uit eigen interesse en produceerde ook andere voorwerpen van briar, zoals wandelstokken en sierobjecten. Volgens de bronnen werkt hij sinds 2001 als zelfstandig meester.

Atelier en Productie

De werking van de fabriek volgt de klassieke stappen van een briar-snijwerkplaats: stronken worden op maat gezaagd met een cirkelzaag, de resulterende blokken worden twaalf uur onafgebroken gekookt in bronzen ketels, en vervolgens gecontroleerd gedroogd, zonder blootstelling aan extreme hitte of kou. Nadat de rijping is voltooid, wordt het blok op de werkbank geboord en krijgt het zijn eerste vorm. Het bedrijf had in zijn productiefste periode tien werknemers in dienst en exporteerde naar markten als de Verenigde Staten, Japan, Denemarken, het Verenigd Koninkrijk en Brazilië.

Ook de halffabricaten die zijn bedoeld voor wie alleen blokken wil kopen, maken deel uit van het bedrijf; geboorde blokken met reeds gemonteerd mondstuk komen degenen die op zoek zijn naar briar-bevoorrading voor het maken van hun eigen pijp, tegemoet.

Stijl

De pijpen die Solers eigen handtekening dragen, zijn vrije-vorm (freehand)stukken die geen vooraf getekende vorm volgen, maar de nerf van het blok volgen. Gebeitelde, ruw ogende oppervlakken en silhouetten die geen twee keer hetzelfde zijn, vormen het duidelijkste kenmerk van deze stijl; de meester zegt dat geen twee van zijn stukken elkaars gelijke zijn. Ook het hier en daar toevoegen van speelse details in de afwerking behoort tot de kenmerken waarmee hij naam heeft gemaakt. In de gemeenschap wordt de kwaliteit van de briar over het algemeen gewaardeerd, terwijl vaak wordt opgemerkt dat de vormen niet ieders smaak raken.

Volgens de bronnen sloot de fabriek rond 2010, toen de meester op zevenenzestigjarige leeftijd met pensioen ging. Er kwam niemand uit de familie om het over te nemen, en de productie liep verder op kleine schaal en in één hand.