Pipsan Pipoları

Pipsan Pipoları is een bedrijf dat werkzaam is in de wijk Mercan op het Historisch Schiereiland van Istanbul en dat geldt als een van de eerste adressen van serie-pijpenproductie in Turkije. Het bedrijf produceert de producten die het verkoopt in eigen huis; hoewel pijpen het grootste deel van de productie uitmaken, komen ook sigarettenpijpjes, waterpijpen en gebedskettingen onder hetzelfde dak vandaan. In buitenlandse catalogi wordt de naam meestal zonder Turkse letters weergegeven, als "Pipsan Pipes".

Onduidelijkheid over de oprichtingsdatum

De eigen presentatie van het bedrijf stelt dat het sinds de jaren zeventig actief is; ook de promotieteksten op de Turkse markt vermelden dat het merk in die jaren begon met perenhouten pijpen. In buitenlandse pijpenarchieven wordt daarentegen soms de jaren vijftig als oprichtingsjaar genoemd. Deze tweede datum is in het archief zelf gemarkeerd als een gok die een samensteller die geen Turks kende, uit de bedrijfspagina zou hebben afgeleid, en berust niet op een onafhankelijk document. Om het verschil definitief op te lossen, moet men primaire bronnen raadplegen, zoals het handelsregister.

Van perenhout naar briar

De oudste productlijn van het bedrijf gaat terug op ahlat-hout, oftewel wilde perenboom, die veel voorkomt in Anatolië, en deze reeks bestaat vandaag nog steeds. Perenhout is niet alleen een lokale oplossing: het werd ook in Europa gebruikt voor pijpenmakerij voordat briar wijdverbreid raakte, en behield daarna zijn plaats in de goedkopere modellen. Na verloop van tijd vonden ook andere harde houtsoorten zoals olijf en kers een plaats in de catalogus; hoe deze materialen als kop worden gepositioneerd, wordt behandeld in het artikel materialen voor pijpenkoppen. Werken met lokaal beschikbaar hout is ook voor Turkije geen nieuwe gewoonte: ook de Tophane-kleipijpmakerij uit de Ottomaanse tijd was een productietak die zich voedde met de klei van de streek.

In 2005 bracht het bedrijf een aparte, hoger gepositioneerde reeks van briar op de markt onder de geregistreerde naam Dapper Pipes. Op de Turkse markt wordt briar vaak "gül kökü" (rozenwortel) genoemd; hoewel deze naam ingeburgerd is, is hij misleidend, want het materiaal heeft niets met rozen te maken. Volgens de presentatie van het bedrijf wordt in deze reeks langdurig gerijpte briar gebruikt en worden de modellen in beperkte oplage gemaakt; de cijfers die over de leeftijd van de knol worden opgegeven, zijn niet onafhankelijk te verifiëren.

Productiemethode

Bij Pipsan gebeurt de grove vormgeving op de machine, terwijl de afwerking en retouche aan handwerk worden overgelaten. Volgens de eigen mededeling van het bedrijf worden ook onderdelen als het mondstuk, de metalen band en het filter niet extern ingekocht. Deze werkwijze plaatst het merk in de tussenlaag tussen werk dat de handtekening van één meester draagt en grootschalige fabrieksproductie; dit onderscheid wordt op zichzelf besproken in het artikel artisanale pijp en fabriekspijp.

Distributie en band met de gemeenschap

Pipsan begon in 2007, na een overeenkomst met het Italiaanse Lorenzo Pipes, met het naar Turkije brengen van de modellen van dit merk, en voegde zo import toe aan de eigen productie. Onder de belangrijkste buitenlandse afzetmarkten van de eigen producten worden Duitsland, Iran, Rusland, Oekraïne en Griekenland genoemd.

Het merk heeft ook banden gesmeed met lokale pijpengemeenschappen: voor het evenement Istanbul Pipe Cup 2019, georganiseerd onder leiding van de Istanbul Pijpenclub (İstanbul Pipo Derneği), werd onder de naam Dapper een herdenkingspijp gemaakt. Daarnaast doet ook een bewering de ronde dat de als Oekraïens beschouwde Golden Gate-pijpen op de werkbanken van Pipsan worden gemaakt; deze informatie wordt zelfs op de plek waar ze is vastgelegd als onbevestigd aangeduid en wordt hier slechts als kanttekening vermeld.