Register van Poolse Pijpenmerken

Het Register van Poolse Pijpenmerken is een alfabetische lijst van pijpenmerken die in het land zijn opgericht of door Poolse makers worden gevoerd. Het zwaartepunt van de Poolse pijpenmakerij ligt in de zuidoostelijke stad Przemyśl; volgens de overlevering gaat deze traditie terug tot ongeveer honderd jaar geleden, tot het werk dat Wincenty Swoboda begon. De keten van meesters die zijn opgeleid in de werkplaats van de gebroeders Walat reikt tot de huidige eenmanswerkplaatsen, en een deel van de onderstaande vermeldingen kan aan deze stamboom worden gekoppeld. Merken waarover in de bronnen geen nadere gegevens bestaan, zijn eveneens met hun naam in de lijst opgenomen. Swiss Pipe, dat in de lijst voorkomt, is niet van Poolse oorsprong; het is vanwege de volgorde in merkencatalogi in deze verzameling opgenomen, wat ook in de betreffende vermelding wordt vermeld.

Merken

• B&B — een werkplaats nabij Przemyśl, gevoerd door Artur en Mariusz Bednarczyk sinds 1996. Naast pijpen worden er ook cigarillo's gemaakt; als materiaal wordt naast bruyèrewortel (briar) ook perenhout en andere houtsoorten en struiken gebruikt. Het grootste deel van de productiestappen wordt niet aan machines overgelaten, waardoor geen enkel onderdeel identiek is aan een ander. Bij de afwerking wordt de voorkeur gegeven aan natuurlijke houtkleuren en was; de werkplaats beschouwt zichzelf als voortzetter van de bijna honderdjarige pijpenmaaktraditie van Przemyśl.

• Dominik Pipes — draagt de signatuur van Dominik Kobryń. Kobryńs eerste contact met pijproken vond plaats in 1993 met een exemplaar dat hij op een vlooienmarkt kocht; zijn eigen eerste pijp voltooide hij in december 2016. Als zijn leermeester noemt hij Wojtek Pastuch. Zijn briar betrekt hij van Mimmo Romeo; zijn pijpenstelen vormt hij vooral uit eboniet en Cumberland-staven, en soms uit acryl. Zijn werk is technisch degelijk en richt zich op unieke stukken die elkaar niet nabootsen.

• Filar — Ryszard Filar geldt als een van de senior meesters van de Poolse pijpenmakerij. Hij begon zijn vak in de werkplaats van de gebroeders Walat, waar hij samenwerkte met Ryszard Kulpiński. Na de dood van Ludwik Walat richtte het duo in 1981 hun eigen firma op; in 1983 gingen ze uit elkaar en zetten ze ieder hun eigen weg voort, al bevinden de twee werkplaatsen zich in dezelfde straat in Przemyśl. Filar geeft de voorkeur aan klassiek geïnspireerde vormen boven vrije vormen, en produceert in kleine series, met gladde of geheel dan wel gedeeltelijk gerustificeerde oppervlakken. Hij stempelt zijn pijpen met een "F" in een cirkel.

• JSG — behoort toe aan een Poolse maker die zijn pijpen signeert met de letters "JSG". De maker presenteert zichzelf niet als een ervaren meester maar als iemand die nog aan het begin van de weg staat; hij benadrukt zijn belangstelling voor de nerf van de briar en de innerlijke drang die hem naar handwerk leidt, en stelt dat hij met elke nieuwe pijp een beter resultaat behaalt dan de vorige. Naast het maken van pijpen neemt hij ook reparaties op zich en schrikt hij niet terug voor de moeilijkste klussen, zolang er een kans op redding bestaat.

• Parol — Marek Parol is sinds 1991-1992 in Przemyśl bezig met het bakken van kleipijpen en heeft dit vergeten ambacht als tweede bezigheid nieuw leven ingeblazen. Hij gebruikt een kleisoort die na het bakken een roodachtige tint krijgt. In zijn assortiment bevinden zich historische vormen ("Reprints"), opnieuw gemaakt naar oude mallen die hij wist te redden uit de fabriek van Gambier in het Franse Givet, evenals eigen modellen met figuren en portretten van bekende hedendaagse personen. Hij heeft enige tijd bij Ryszard Filar gewerkt; de pijpen waarin hij klassieke houten vormen naar klei vertaalt behoren tot zijn opvallendste werk. Bij deze pijpen is de kop dubbelwandig, wat naar verluidt voor een koele rook zorgt.

• Rogrus — de signatuur van Robert Gruszczyński, werkzaam in Warschau. Deze afgestudeerde kunstenaar heeft in verschillende periodes gewerkt als beeldhouwer, schilder en restaurator van antieke beelden en meubels. Naast briar werkt hij ook met steen en klei; hij vervaardigt gebeeldhouwde en vrije vormen met een rijke versiering en een evenwichtige compositie. Tot zijn inspiratiebronnen behoren onder meer het werk van Kent Rasmussen en Hiroyuki Tokutomi. Het merkteken is een gestileerde "rg" in een cirkel.

• Stokkebye — de naam van de pijpentak van Peter Stokkebye International Ltd., bekend van tabak; het moederbedrijf Orlik Tobacco Company geldt als de grootste tabaksonderneming van Denemarken. De vervaardiging van de pijpen werd vanaf de jaren zeventig verzorgd door Jørgen Larsen. In de kwaliteitsindeling wordt de hoogste graad aangeduid met "AAA"; in het stempel overlappen de letters "PS" elkaar bijna volledig.

• Swiss Pipe — de oorsprong gaat terug tot 1941, tot een coöperatie opgericht door een groep ambachtslieden die zich afsplitsten van de fabriek Bru-Bu. Het merk kwam later in handen van het bedrijf Stich, dat houten meubels en handwerkproducten maakte; dit bedrijf produceerde ook een beperkt aantal pijpen, voornamelijk replica's van oude modellen. Zoals de naam al doet vermoeden is het merk van Zwitserse oorsprong, en het is niet vanwege een Poolse connectie maar vanwege de volgorde in de catalogus in deze lijst opgenomen.

• Worobiec — een familiewerkplaats gevestigd in Przemyśl; het werk werd in 1954 begonnen door Paweł Worobiec en na 1979 alleen voortgezet door zijn zoon Henryk Worobiec. Tot de onderscheidingen die Henryk Worobiec in zijn ruim vijftig jaar durende loopbaan als maker ontving, behoren eervolle vermeldingen op de nationale ambachtstentoonstellingen van 1985 in Kielce en van 1986 en 1987 in Krakau, evenals een waarderingscertificaat dat de Poolse Federatie van Pijprokersclubs hem in 1989 toekende.

• Wozniak Pipes — het merk dat Rafał Woźniak sinds 2014 voert. Hij gebruikt voornamelijk briar en eboniet; af en toe ook moerbies (bog oak) en acrylen pijpenstelen. Elke pijp wordt afzonderlijk gevormd met eenvoudig handgereedschap. Woźniak volgt meestal zijn eigen ontwerpideeën, maar probeert soms ook de vormopvatting van andere makers te interpreteren. Hij merkt zijn pijpen met de signatuur "R.Woźniak".

• Zembrowski Pipes — de naam van pijpen gesigneerd door Tomasz Zembrowski. Over het merk zijn in de bronnen geen verdere details te vinden; het enige gedocumenteerde gegeven is de naam van de maker en het bestaan van het merk.