Provenzano (Mimmo Provenzano)

Provenzano is het eenmansatelier van Cosimo "Mimmo" Provenzano, werkzaam in de plaats Maglie in de Zuid-Italiaanse streek Salento. Ondanks dat het buiten de traditionele centra van de Italiaanse pijpenwereld werd opgericht en zijn lichte, dundwandige vormen dicht bij de Scandinavische lijn liggen, raakte Provenzano's naam snel ook in het buitenland bekend.

Oprichting van het atelier

Provenzano's band met hout begint al vóór het pijpen maken; bronnen noemen hem een houtbewerker die al met hout werkte voordat hij overstapte op pijpen. Naar verluidt begon hij met pijpen om te stoppen met roken van sigaretten en probeerde hij enkele jaren later zijn eigen pijp te maken. De datering van zijn eerste pogingen verschilt per bron: gegevens die op zijn eigen verklaringen berusten, zeggen dat hij in 2009 uit nieuwsgierigheid begon, terwijl een regionaal interview aangeeft dat zijn eerste pijp rond 2007 tot stand kwam. Wat beide verhalen gemeen hebben, is dat de eerste jaren een hobby waren met kant-en-klaar geboorde blokken, uitgeoefend in zijn vrije tijd. Volgens de gegevens maakte hij in 2012, toen hij zijn hoofdberoep moest opgeven, van het atelier zijn voltijdse werk. In diezelfde jaren zou hij, op aanraden van de Italiaanse pijpendistributeur Mario Lubinski, die zijn vormen op sociale media had gezien, in Pesaro bij Franco Rossi hebben gewerkt om zijn werkbankdiscipline te vervolmaken. Dit detail verbindt Provenzano ook met de Pesaro-school van de Italiaanse pijpenwereld.

Het atelier is een klein werkvertrek, ingericht op het terras van een gebouw in Maglie. Provenzano voert alle fasen van de productie zelf uit: het selecteren van het blok, het drogen, het vormen op de draaibank, het schuren en het polijsten.

Materiaal en stijl

Het hoofdmateriaal van het atelier is klassieke briar; Provenzano betrekt deze blokken vooral uit Calabrië en zegt ze ongeveer drie jaar te laten rijpen. Toch is het materiaal dat hem het meest onderscheidt morta, het halfgefossiliseerde eikenhout dat uit rivierbeddingen wordt gewonnen. Hij werkt met morta-blokken uit Ierland, Oekraïne en Duitsland; volgens zijn eigen woorden komt het grootste deel van zijn productie uit dit materiaal, en geldt hij als een van de makers in Italië die morta het meest gebruiken. Andere houtsoorten zoals olijf, kers en aardbeiboom komen slechts sporadisch aan bod; voor mondstukken en ringen gebruikt hij methacrylaat, cumberland, hoorn en Sardijns olijfhout.

Qua stijl houdt Provenzano afstand van versierde ringen en zware ornamentiek. Zijn pijpen zijn licht, met strakke lijnen en dunne wanden, waardoor ze dicht bij de Deense traditie worden gerekend. In zijn repertoire komen zowel klassieke families als dublin, egg (ei) en kalabas voor, als gematigde freehand-interpretaties. In zijn eigen modelbenaming komt ook "reverse" voor, de omgekeerde kalabasopstelling; deze oplossing geldt als een van de herkenbare vormen van het atelier. In de oppervlaktebehandeling worden beitsing en carnaubawas als afwerking gebruikt.

Stempel en kwaliteitsklassen

De pijpen worden gestempeld met de naam van de maker en ingedeeld volgens een op letters gebaseerde kwaliteitsclassificatie: klassen die oplopen van A tot C, met bovenaan de selectie die "Collection" wordt genoemd. De klasse wordt bepaald door de nerfkwaliteit van het blok en de finesse van de afwerking; de pijpen worden bovendien op volgorde genummerd.

Provenzano's pijpen hebben behalve Europa ook verzamelaars in Amerika, Argentinië, Uruguay en Australië bereikt; sommige exemplaren zijn tentoongesteld in het Internationaal Pijpenmuseum in Gavirate, bij Varese.