R. Ubben Pipes: Amerikaanse Pijpen voor Reenactors

R. Ubben Pipes is een kleine Amerikaanse pijpenwerkbank, opgericht door Randolph J. Ubben, die werkzaam is in het plaatsje New Milford in de staat Connecticut. Wat deze werkbank onderscheidt van vergelijkbare ateliers, is dat de geproduceerde pijpen niet zijn vormgegeven naar een hedendaagse smaak, maar naar een specifiek historisch moment: het Amerika van de jaren 1860. Hierdoor richt het atelier zich meer op de kring van historische re-enactment (living history) dan op de pijpengemeenschap zelf.

Criterium: Historische Nauwkeurigheid

Eén vraag bepaalt alle productiebeslissingen van de werkbank: heeft het betreffende detail een equivalent in de jaren 1860? Een vorm wordt pas in productie genomen als het spoor ervan kan worden teruggevonden in bronnen uit die periode; als onderbouwing worden fotoarchieven, naslagwerken en onderzoeken in musea en privécollecties genoemd.

Hetzelfde criterium geldt zelfs voor het minst opvallende onderdeel. Kant-en-klare mondstukken worden niet gebruikt omdat de vorm van hun luchtkanaal niet overeenkomt met die periode; het mondstuk wordt ofwel uit staafmateriaal gesneden, ofwel uit hout of hoorn gedraaid. Onderscheidingen op het niveau van mondstukmaterialen als deze gelden in de re-enactmentkring als de details die bepalen of een pijp al dan niet wordt geaccepteerd.

Atelier en Materialen

Ook de gebruikte materiaallijst is een product van dezelfde logica: Griekse plateau-briar, vulkaniet, diverse houtsoorten, en hoorn en been — materialen die men tegenkwam op de pijpenwerkbanken van het midden van de 19e eeuw. Elke pijp wordt afzonderlijk met de hand afgewerkt; bij het afwerken wordt de voorkeur gegeven aan het soort gereedschap dat een maker uit die periode tot zijn beschikking zou hebben gehad. De voltooiing van een pijp kan, afhankelijk van de complexiteit van de vorm en de gravure, van enkele dagen tot enkele weken duren.

Ook de weg waarlangs Ubben in dit vak terechtkwam, verklaart het karakter van de werkbank. Volgens zijn eigen verhaal treedt hij sinds 1974 op als re-enactor en onderzoekt hij in dat kader de pijp- en tabaksgerei van die periode. Het maken van pijpen begon als een liefhebberij en groeide na verloop van tijd uit tot een verbondenheid met zowel de technische kant van het bouwen van een rookbare pijp als de vormvrijheid die het graveren biedt. Door de samensmelting van deze twee interesses is de productie veranderd in een object waarvan de "authenticiteit" wordt bediscussieerd, net als bij historische kleding of uitrusting.

Omvang en Locatie

In de introductietekst wordt gesproken over de intentie om in de toekomst ook Midden-Europese vormen toe te voegen die de re-enactment van Duitse immigranten zouden aanvullen; of dit voornemen ooit is uitgevoerd, is niet bekend. In samenhang met de wijdverbreide traditie van de kleipijp uit die periode kan worden gesteld dat de werkbank de briar- en houttak vertegenwoordigt van de pijpenwereld van het midden van de 19e eeuw. In re-enactmentkringen wordt Ubben genoemd als een van de weinige namen die pijpen uit de tijd van de Amerikaanse Burgeroorlog produceren met de materialen en technieken van die periode. In dit opzicht staat de werkbank in een documentaire richting, los van de hoofdstroom van het Amerikaanse handgemaakte pijpentoneel, die zich meer richt op het kunstobject. Of de werkbank vandaag nog in productie is, is niet duidelijk; de website waarop de producten werden gepresenteerd, is niet meer bereikbaar, en op re-enactmentforums wordt van tijd tot tijd de vraag gesteld of de activiteit nog doorgaat.