Ranz Freehands (Ron Smith)

Ranz Freehands is de merknaam die de Amerikaanse pijpenmaker Ron Smith voor zijn eigen werk gebruikt. De productie wordt volledig door één persoon uitgevoerd, in een thuiswerkplaats in de omgeving van Dandridge, in het oosten van Tennessee. De naam is niet afgeleid van de naam van de meester zelf; Smith zegt dat hij, in plaats van directe opties als "Ron's Pipes" of "Smith Freehands", de voorkeur gaf aan een woord dat er wel op lijkt, maar zijn identiteit iets meer op de achtergrond laat. Volgens de archieven maakte hij zijn eerste pijpen in 2015.

Laat Ingestapt in het Ambacht

Smith begon pas met pijpenmaken nadat hij zijn loopbaan had afgerond. Volgens zijn eigen verhaal bracht de gratis lesmogelijkheid voor oudere inwoners van Tennessee hem naar de kunstlessen van het Walters State Community College in Morristown; zijn interesse, die begon met fotografie, verschoof geleidelijk naar beeldhouwen, en daar ontstond de verwantschap tussen het bewerken van steen en het snijden van een pijp. De eerste experimenten werden gedaan met aangekochte briarblokken, kant-en-klare mondstukken en enkele eenvoudige handgereedschappen; de werkplaatsuitrusting en technische kennis breidden zich in de jaren daarna geleidelijk uit.

Leren via Bezoek en Seminarie

Smiths opleiding verliep niet bij één enkele meester, maar via verspreide contacten. Een dag werken met Tim West, tweemaal deelname aan het pijpenmaakseminarie in Chicago, en een aparte sessie met twee makers vóór de tentoonstelling in Raleigh zijn hiervan de belangrijkste. Daarbij komen dagen van observatie in bekende werkplaatsen in Amerika en Duitsland. Dit is een typisch traject voor de Amerikaanse scene van handgemaakte pijpen: geen gesloten meester-leerlingketen, maar een kennisoverdracht die zich verspreidt via tentoonstellingen, seminaries en onderling werkplaatsbezoek.

Materiaal- en Productiekeuzes

Het lichaam van Ranz-pijpen komt uit in bulk geïmporteerd ebauchon-briar; dat wil zeggen blokken die niet uit het buitenste plateauoppervlak van de wortel, maar uit het binnenste deel worden gesneden. Mondstukken worden kant-en-klaar gevormd aangeschaft en op de pijp aangepast; de verbinding met het lichaam wordt meestal met een delrin tenon gemaakt. Smith is hier open over, doet geen aanspraak op hoogsegmentwerk en beschouwt zichzelf als een hobbyist die zich blijft ontwikkelen. Hij zegt dat de rookkwaliteit van zijn pijpen is gevormd door feedback van collega's en kopers.

Oppervlak en Vorm

Wanneer de nerf van de briar goed uitkomt, wordt die glad en glanzend gelaten. Bij blokken met een zwakke nerf komen zandstralen, rustificatie of andere oppervlaktebehandelingen in beeld. Daaronder neemt, volgens Smiths eigen verhaal, de door Roger Wallenstein ontwikkelde "driftwood"-afwerking (drijfhout) een aparte plaats in: deze doet denken aan zandstralen, maar levert een resultaat op dat vooraf niet te voorspellen is en leent zich goed voor lichte kleuren en een steenachtig uiterlijk. Er wordt gezegd dat naarmate de kleur vervaagt, het onderliggende patroon nog duidelijker naar voren komt. Op het gebied van vorm overheersen vrije interpretaties boven klassieke maten; het merendeel van het werk valt onder de freehand-familie. Naast traditionele zwarte, bruine en tabakskleurige tinten worden ook levendige kleuren gebruikt.