RJR-couponpijpen: samenwerking tussen R.J. Reynolds en Dr. Grabow

RJR-couponpijpen is de naam voor de pijpenlijnen die de R.J. Reynolds Tobacco Company verspreidde via coupons in haar pijptabakverpakkingen en die zij liet vervaardigen in de Dr. Grabow-fabriek in het stadje Sparta in North Carolina. Deze pijpen waren nooit in de winkelschappen te vinden; ze waren alleen te verkrijgen door coupons te sparen en per post op te sturen.

De looptijd van de campagne

Er wordt overgeleverd dat de regeling begin jaren vijftig van start ging; het precieze beginjaar is niet gedocumenteerd. Bronnen van verzamelaars geven voor Westbrook, de bekendste van de lijnen, de periode 1955-1985 op. De campagne eindigde in 1987, toen Reynolds zijn pijptabaksmerken overdroeg aan John Middleton Inc.; dat Prince Albert dat jaar van eigenaar wisselde, wordt ook door onafhankelijke bronnen bevestigd. Bij de afsluiting werd beweerd dat dit de langstlopende postorderactie op de Amerikaanse markt was, maar die claim kon niet worden geverifieerd.

Hoe de coupon werd gebruikt

Naast Prince Albert, een van de bekendste merken van het land, omvatte de pijptabakstak van Reynolds ook Carter Hall en George Washington. Volgens overleveringen werden de coupons bij deze laatste twee merken in de pakjes en blikken gestopt; wie voldoende coupons had gespaard, stuurde die samen met een klein bedrag naar het adres in Sparta en kreeg in ruil daarvoor een pijp. De bestellingen werden verpakt en verzonden samen met een promotieset waarin ook een vormenschema zat, zodat de aanvrager kon kiezen uit model en vorm.

De lijnen en hun onderlinge verschillen

De modellen die in ruil voor coupons werden gegeven, onderscheidden zich door hun afwerking en filtersysteem:

Lijn	Afwerking	Filter
Westbrook	Rustiek of mat	Metaal
Berwyck	Rustiek of mat	Papier
Emperor	Glad, geaderd briar	Metaal
Sculptura	Gezandstraald	Metaal

Emperor was de topklasse van de reeks en vereiste aanzienlijk meer coupons. Sculptura werd halverwege de campagne toegevoegd, naar aanleiding van de vraag naar een gezandstraald oppervlak. De metalen onderdelen die in de steel van de modellen zijn geplaatst, behoren tot de condensvangers die destijds gangbaar waren in Amerikaanse fabriekspijpen; de werking van deze systemen wordt behandeld in het artikel pijpfilters en -systemen. In besprekingen door verzamelaars wordt vermeld dat het oranje schoppenteken op de mondstukken van Westbrook het herkennen van de lijn vergemakkelijkt.

Door de ogen van de verzamelaar

De pijpen dragen het Dr. Grabow-stempel, maar het merk hield ze buiten zijn detailhandelslijn; de coupon-modellen deelden nooit hetzelfde schap met de winkelproducten uit dezelfde jaren. Het wijdverbreide verhaal dat de couponpijpen uit selectievere blokken werden gemaakt dan de winkelproducten, berust op één enkele getuigenis uit die tijd en is niet onafhankelijk bevestigd; voor de blokselectie van het merk kan het artikel briar gebruikt in Dr. Grabow-pijpen worden geraadpleegd. Het systeem met metalen filter wordt al lang niet meer geproduceerd; de modellen met papieren filter kregen in hun eigen tijd naar verluidt minder bijval, waardoor ze vandaag zeldzamer worden aangetroffen.

De couponpijpen worden beschouwd als een interessante zijtak van de traditie van de fabriekspijp, die het alledaagse gezicht van de Amerikaanse pijpencultuur vormt: de pijp circuleerde als aanhangsel van een tabaksmerk en verspreidde zich meer dan dertig jaar lang via de brievenbus.