Roger Wallenstein

Roger Wallenstein is het pseudoniem van een ambachtelijke pijpenmaker die werkzaam is in het westelijke uiteinde van Duitsland. De naam is een schuilnaam: in de administratie staat de meester geregistreerd als Ruprecht — in sommige bronnen Rupert — Wagner. Deze naam zou hij, ver voordat hij met pijpen begon, hebben gekozen om zijn omgeving niet te laten weten van wie zijn schilderijen waren. In de gemeenschap wordt hij kortweg "Walle" genoemd.

Een laat begonnen ambacht

Wallenstein is van beroep jurist; hij heeft geen technische of artistieke opleiding genoten. Volgens de administratie werd hij geboren op 29 november 1950 in Offenbach am Main en ging hij pas in de zomer van 2004, op drieënvijftigjarige leeftijd, achter de werkbank zitten. Wat hij leerde, haalde hij niet uit boeken maar naast ervaren Duitse meesters; de naam die het vaakst als zijn leermeester wordt genoemd is Peter Klein, sommige bronnen noemen ook Gerhard Wilhelm. Dit leerlingschap duurde niet lang: binnen een jaar vonden alle pijpen die hij naar de pijpenbeurs in Chicago had meegenomen een koper. Daarop richtte hij samen met zijn goudsmid-vriend Peter "Pit" Rohrbach een koepel op om het werk te promoten; de naam die daaruit voortkwam, Blue Lobster Pipes, wordt tot op vandaag met de meester geassocieerd. Passend bij de merknaam kwam ook het stempel van de eerste jaren uit de zee: naast het Wallenstein-logo en het volgnummer werden zeedier-symbolen aangebracht die de kwaliteit aangaven, met de kreeft als hoogste trede.

Vormtaal en technische kenmerken

Het principe dat de vroege periode bepaalde, was om elk stuk briar dat hem in handen kwam te bekijken los van het gebruikelijke vormenrepertoire; het grootste deel van de productie valt daarom binnen het freehand-domein. De zoektocht bracht na verloop van tijd een eigen repertoire van de meester voort: "Cheeky Girl", "Longford", "The Pyg", "Lugalla" en de varianten "Bonefish" en "Wartfish" worden regelmatig opnieuw geïnterpreteerd. De meeste namen verwijzen naar Ierland; de meester is zo gehecht aan het eiland dat hij er meerdere keren per jaar naartoe reist. De laatste jaren is het aandeel van klassieke en Scandinavische vormen toegenomen; Wallenstein noemt Sixten Ivarsson als de belangrijkste pijpenontwerper. De pijpenkoppen worden al geruime tijd uit staafmateriaal gedraaid en dragen aan de punt een verdikking die "Kussmaul-lippen" wordt genoemd; dit detail heeft niets met het roken te maken, het dient als herkenningsteken. Het "Jackbone"-mondstuk van de meester uit 2009 lost dan weer een ander probleem op: het mondstuk is verlengd zodat het tegen de kaak rust, zodat grote pijpen niet aan de tanden blijven hangen.

Driftwood

De zoektocht naar een minder bewerkelijk alternatief voor zandstralen bracht de meest besproken bijdrage van de meester voort. De Driftwood, die hij in 2009 tot volle ontwikkeling bracht, berust op het onderdompelen van de briar in een dompelbad met een lichte chemische behandeling. Het resultaat is een soort verwering: de harde delen van de nerf blijven aan het oppervlak staan, waardoor het hout eruitziet als drijfhout dat jarenlang in het water heeft gelegen en aan de kust is aangespoeld. Dat het bad het hout gebleekt achterlaat, biedt een onverwacht voordeel, omdat dit het beschilderen met ongebruikelijke kleuren mogelijk maakt. Omdat de methode het beste resultaat geeft bij zeer oud briarhout — en dit hout zelden een foutloze nerf heeft — komt een gladde (smooth) afwerking zelden voor bij Wallenstein-pijpen.

Samenwerkingen en Jolly Roger

Wallenstein heeft de kortste weg naar kennis gezien op de werkbanken van andere meesters, en heeft van meet af aan ruimte gemaakt voor samenwerking; Paolo Becker en Brad Pohlmann behoren tot de namen met wie hij gezamenlijke pijpen heeft gemaakt. Een van de eerste experimenten in Duitsland verliep met Axel Glasner en Oliver Camphausen; uit deze samenwerking zijn ongeveer dertig pijpen overgebleven met het stempel B.R.O.S., een afkorting van "Bonny Rebels Of the Shape". De werkplaats die tijdens carnaval in 2014 voor het eerst bijeenkwam in het huis van Uwe Maier op de Zwabische Alb, kreeg op voorstel van Christian Wolfsteiner de naam "Grainstorm" en werd een terugkerende bijeenkomst.

De naam van de meester raakte in 2008 ook betrokken bij de serieproductie, dankzij een samenwerking met de Duitse groothandel Kopp. Terwijl Kopp de promotie van de losse stuks pijpen op zich nam, ontwierp Wallenstein voor de groothandel een nieuwe serielijn, waaruit de modellen ontstonden die bekend staan onder de naam Jolly Roger. Deze in Frankrijk machinaal geproduceerde pijpen werden in drie kwaliteiten gemaakt, geboord voor een 9 mm filter; elk werd geleverd in een witte blikken doos met twee acrylen mondstukken, een zwart en een wit. Bij het model "Tortuga" werd de kegel die kop en mondstuk verbindt, vervangen door een magnetische verbinding; voor dit idee is naar verluidt binnen Duitsland een geldig gebruiksmodel verkregen. De wegen met Kopp scheidden zich na 2015 op vriendschappelijke wijze.