Roman Kovalev (Doctor's Pipes)

Roman Kovalev is een Russische meester in handgemaakte pijpen die zijn werk signeert onder de naam "Doctor's Pipes". Hij werd in 1971 geboren op wat nu Oekraïens grondgebied is, bracht het grootste deel van zijn leven door in de West-Siberische stad Nizjnevartovsk nadat zijn gezin naar het noorden verhuisde, en vestigde zich in 2010 in Sint-Petersburg. De merknaam is geen reclamevondst, maar een rechtstreeks spoor van zijn beroepsverleden: Kovalev studeerde in 1995 af in de geneeskunde en werkte zestien jaar als kinderneuroloog.

Van Geneeskunde naar Atelier

Kovalevs kennismaking met de pijp gaat terug tot 1995, het jaar waarin hij afstudeerde in de geneeskunde en zijn eerste pijp kocht. In de jaren daarna verschoof zijn interesse naar het verzamelen, en van daaruit naar de maaktechniek. Een Hiroyuki Tokutomi blowfish die hij in 1998 verwierf, geldt als een keerpunt in deze richting. Volgens zijn eigen woorden interesseert hem niet zozeer het afgewerkte object, maar veel meer de werkwijze van de persoon die het voortbrengt; zijn jarenlange correspondentie met meesters en zijn gewoonte om te bestuderen, plaatst hij in de plaats van een formele opleiding.

Zijn eerste atelier werd opgezet in Nizjnevartovsk; de productie kreeg pas echt vorm in Sint-Petersburg, na de verhuizing in 2010. Het atelier bestaat uit twee kamers: de eigenlijke werkruimte en een apart geluidsgeïsoleerd vertrek waar de lawaaierige machines staan.

Materiaal en Techniek

Voor de koppen wordt vooral briar gebruikt van de Italiaanse snijder Mano, meer dan zes jaar gerijpt; daarnaast wordt ook teruggegrepen op alternatieve houtsoorten zoals aardbeiboom. De mondstukken worden met de hand uit eboniet gevormd; de binnenkant van het rookkanaal wordt gepolijst en aan het mondeinde wordt een Y-vormige groef aangebracht die de rook verspreidt.

Kovalevs meest genoemde bijdrage ligt op het gebied van zandstralen. Omdat de kant-en-klare machines op de markt niet het gewenste oppervlak gaven, ontwikkelde hij een volledig eigen ontworpen apparaat dat hij "Aeroblast" noemde; volgens zijn eigen verklaring geeft deze methode een oppervlaktediepte tot wel twee en een half millimeter zonder de afmetingen van de pijp te verstoren. De technische details van het apparaat zijn niet onafhankelijk bevestigd. Dezelfde experimentele houding is ook te zien in de accessoire-materialen: na een reeks polymeren te hebben getest, koos hij uiteindelijk voor een mengsel waarin plantaardige en mosresten samen met verschillende zaden en noten als vulling worden gebruikt.

Stijl

Kovalevs vormentaal draagt de invloed van de Japanse en Deense scholen; naast Tokutomi noemt hij Gotoh, Arita en Tom Eltang als inspiratiebronnen. Toch is zijn productie niet aan één enkele mal gebonden: naast stukken die dicht bij klassieke verhoudingen blijven, maakt hij ook vrije-vorm (freehand) werken. Volgens de meester zelf let hij bij het beoordelen van een pijp minder op afzonderlijke details dan op de samenhang die het geheel vormt. Hij wordt beschouwd als een van de weinige internationaal erkende hedendaagse Russische pijpenmeesters.