Ross Arundel

Ross Arundel is het merk van de pijpen die Peter Ross, een tabakshandelaar in een klein stadje dicht bij de zuidkust van Engeland, onder zijn eigen naam verkocht. Het is geen fabrieksmerk maar een detailhandelsmerk: de ketels werden elders vervaardigd, met Ross' naam gestempeld en per post naar de klant verzonden. Daarom bestaan er tussen pijpen met dezelfde stempel merkbare verschillen in vakmanschap en vormtaal.

Peter Ross en het postorderbedrijf

Volgens overlevering vestigde Peter Ross zich in de jaren na de Tweede Wereldoorlog, na zijn baan in Londen te hebben opgegeven, in Arundel, ongeveer tachtig kilometer ten zuiden van Londen. Dit marktstadje in West Sussex, bekend om zijn kasteel en kathedraal, is een kleine nederzetting. Ross opende hier een tabakszaak en stelde zijn eigen mengsels samen.

De overstap naar postorderverkoop kwam medio jaren vijftig. Ross adverteerde eerst in lokale kranten, later in landelijk verspreide tijdschriften; lezers op het platteland die niet gemakkelijk bij een goede tabakshandelaar terechtkonden, waren de natuurlijke klanten van dit systeem. Naast de mengsels kwamen na verloop van tijd ook pijpen en sigaren in het assortiment. Een advertentie uit 1960 vermeldt dat de ketels werden vervaardigd in een niet nader genoemd, gerenommeerd Londens atelier; diezelfde advertentie benadrukt dat de pijpen ongeverfd en ongevernist waren. Dit onbehandelde oppervlak is het meest consistente onderscheidende kenmerk van het merk.

Wie maakte de ketels?

De naam van het bewuste Londense atelier komt in geen enkele advertentie voor. Wat dit gat vult, zijn de vormvergelijkingen die verzamelaars hebben gemaakt: het grootste deel van de ketels komt exact overeen met de nummers uit de vormcatalogus van L. Orlik, de firma die Louis Orlik in 1899 in Londen oprichtte. Ook enkele ketels waarvan het nummer is weggesleten of nooit is aangebracht, vertonen qua vormkarakter een sterke gelijkenis met datzelfde atelier.

Niet alle Ross Arundels komen uit dezelfde handen. Van minstens één bulldogketel wordt aangenomen dat hij afkomstig is uit het Ben Wade-atelier binnen Charatan; er zijn ook andere, niet nader te identificeren exemplaren. De dubbele boring die op sommige pijpen te zien is, is een detail dat wordt geassocieerd met Comoy's of London. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat Orlik in 1980 samen met Comoy's onder de Cadogan-groep kwam te vallen en het modelaanbod werd ingekrompen; het is waarschijnlijk dat Ross zich in die periode tot andere leveranciers wendde.

Een probleem van verkeerde toeschrijving

Het merk werd lange tijd voor een van de nevenlijnen van Sasieni aangezien. De reden hiervoor is dat Sasieni op de Amerikaanse markt bekendstond onder een merk genaamd "Arundel". De gelijkenis tussen beide namen berust op toeval: de vormnummers en het ketelkarakter van Ross Arundel komen niet overeen met die van Sasieni. Tegenwoordig geldt het merk als een goed voorbeeld van hoe Britse detailhandelsmerken moeten worden onderzocht: de naam op de stempel wijst op de verkoper, de vorm van de ketel op de werkelijke maker.