Savinelli

Savinelli is het vlaggenschip van de Italiaanse pijpenmakerij. Het verhaal begint in 1876, toen Achille Savinelli in Milaan, dicht bij de Duomo, een winkel opende op Via Orefici 2 — een van de eerste winkels ter wereld die uitsluitend aan pijpen en tabaksproducten waren gewijd. De winkel is op hetzelfde adres nog altijd in bedrijf.

Van winkel naar merk

Achille Sr. geloofde, in een tijd waarin klei en meerschuim de pijpenmarkt domineerden, dat bruyèrehout (briar) de toekomst zou bepalen; bovendien was de tabakshandel in Italië een staatsmonopolie. Hij liet zijn eigen ontwerpen vervaardigen in de werkplaatsen van de streek Varese, ten noorden van Milaan. Een deel van deze pijpen werd in 1881 tentoongesteld op de Esposizione Industriale Italiana, de voorloper van de huidige Milanese beurs.

Na de oprichter nam zijn zoon Carlo de zaak in 1890 over en leidde de winkel meer dan vijftig jaar. Onder Carlo werd de winkel de belangrijkste ontmoetingsplaats voor pijprokers in Milaan. Carlo's in 1918 geboren zoon Achille Savinelli Jr. bracht zijn jeugd door met het ontwerpen van pijpen in het kleine atelier achter in de winkel.

Het atelier van Barasso

De Tweede Wereldoorlog onderbrak het atelierwerk van Achille Jr. gedurende zijn vijfjarige militaire dienst. Bij zijn terugkeer zag hij het als een tegenstrijdigheid dat Italië weliswaar 's werelds beste briar exporteerde, maar dat op de pijpenmarkt vooral Engelse en Franse merken de toon aangaven. In plaats van terug te keren naar de winkel van zijn vader, besloot hij zijn eigen productie op te zetten.

Samen met twee goede vrienden, Amleto Pomé en Mario Vettoruzzo, begon hij in 1948 met een team van vijftien man de productie in Molina di Barasso, bij Varese; de fabriek staat vandaag nog op dezelfde plek. Aanvankelijk aarzelden detailhandelaren om Italiaanse pijpen naast gevestigde buitenlandse merken te plaatsen, maar het merk verwierf al snel internationale bekendheid. Na Achille Jr. ging de leiding over naar zijn zoon Giancarlo Savinelli; als achterkleinzoon van de oprichter staat Giancarlo erom bekend het merk met nieuwe series overeind te hebben gehouden in een periode waarin het pijproken terugliep.

Het balsafiltersysteem

Het handelsmerk van Savinelli is het 6 mm balsafilter-systeem dat in veel modellen wordt gebruikt. Het balsastaafje met driehoekige doorsnede dat in het rookkanaal wordt geplaatst, staat erom bekend dat het dankzij zijn poreuze structuur vocht en scherpte absorbeert zonder de smaak van de tabak merkbaar te veranderen. Het bevat geen chemische toevoegingen en houdt de steel droog van binnen. Met de meegeleverde adapter kan de pijp ook probleemloos zonder filter worden gerookt; deze flexibiliteit is een van de meest geliefde eigenschappen van het systeem. Het wordt aanbevolen het filter om de paar keer roken te vervangen en een gebruikt filter niet in de pijp te laten zitten. Voor andere benaderingen, zie het artikel pijpfilters en -systemen.

Ontwerpidentiteit en series

In plaats van een geheel nieuwe vormentaal te zoeken, nam Achille Jr. de klassieke Engelse vormen over en speelde met de verhoudingen: de kop krijgt wat extra visueel gewicht, terwijl steel en mondstuk juist slank worden gehouden. De rechte 207 Apple en de rechte 106 billiard volgen deze klassieke lijn; de 315 Prince behoudt met zijn lange, elegante steel het traditionele silhouet van de vorm. De 320 KS Author daarentegen is een voorbeeld van de Italiaans-neoklassieke interpretatie waarbij het gewicht direct op de kop wordt gelegd. Ook de "cobra"-steel — met driehoekige doorsnede en afgeronde onderzijde — die te zien is op modellen als de 677 KS, 123 en 673, behoort tot de bekende handelsmerken van het bedrijf.

Het assortiment strekt zich uit van dagelijkse series tot topsegmenten. Briarblokken worden, zowel voor als na het draaien, in twee afzonderlijke fasen gewassen met een water-alcoholmengsel en onder speciaal licht geïnspecteerd; exemplaren met een vlekkeloze nerf worden gereserveerd voor topseries als Punto Oro en Giubileo d'Oro. Ook afgekeurde onderdelen gaan niet verloren: volgens de overlevering werden romp├n die niet voldeden voor de Autograph als Estella verkocht, en die van de Giubileo d'Oro als Fiammata. Het merk heeft bovendien decennialang tal van submerken en op bestelling gemaakte series geproduceerd, zoals Roma, Capri, Lollo en Hercules.

Naast de serieproductie bestaat er een kleine groep met de hand gevormde pijpen. Bij de lijnen Autograph, Creativity en Mr. A. wordt de romp eerst gevormd en pas daarna geboord; dit is de methode van de Deense freehand-traditie. Voor deze pijpen wordt, in plaats van de ebauchon-blokken die in de serieproductie worden gebruikt, grover platoblok-briar gereserveerd; dat verklaart waarom de meeste Autographs een groot formaat hebben. Bij het zandstralen is men overgestapt van echt zand naar kristallijn schuurmiddel.

De fabriek telt zo'n dertig medewerkers en elke meester specialiseert zich in slechts één productiefase; naast zijn eigen werk controleert hij ook het werk van de meester die eraan voorafging. Samen met Peterson behoort Savinelli tot de gevestigde merken die het vaakst aan beginners worden aanbevolen: het brede modellenaanbod, de constante kwaliteit en het gemakkelijke onderhoud onderbouwen die reputatie.

Datering

Voor Savinelli is geen gedetailleerde dateringstabel gepubliceerd; het belangrijkste overgebleven criterium zijn de vormen van de stempels. Op vroege pijpen ziet men de stempel LA SAVINELLI en viercijferige modelnummers; de volgorde van de stempels en de tekening van het "S"-wapen zijn in de loop der tijd veranderd. Volgens de overlevering werd het gebruik van viercijferige modelnummers ergens tussen de jaren zestig en zeventig verlaten.