Steven Johnson: Amerikaanse pijpenmaker in het Wanamaker-warenhuis

Steven Johnson was een Amerikaanse pijpenmaker die in de jaren zeventig en tachtig in Philadelphia werkte en de pijpen die hij vervaardigde signeerde met het stempel S. JOHNSON. Zijn naam wordt doorgaans niet als zelfstandig merk genoemd, maar in combinatie met de Philadelphia-vestiging van de gevestigde New Yorkse zaak Wilke. Doordat zijn totale productie beperkt bleef, zijn zijn pijpen tegenwoordig slechts zelden te vinden.

Het atelier in het Wanamaker-warenhuis

Wilke Pipe Shop werd in 1872 door Edwin Wilke in New York opgericht en werkte tientallen jaren vanuit zijn winkel aan Madison Avenue. Het tweede verkooppunt van de zaak, geopend in het iconische Philadelphia-warenhuis Wanamaker, dateert uit de jaren zeventig; volgens de overlevering ging de vestiging in 1977 van start. Johnson combineerde daar twee functies: hij leidde de vestiging en bewerkte briar in een klein kamertje midden in de winkel. Dat klanten de meester aan het werk konden zien, was in de Amerikaanse detailhandel van die tijd geen gangbare opzet; het werd juist het meest besproken kenmerk van de vestiging.

Informatie over zijn persoonlijke achtergrond komt uit één enkel krantenartikel. Volgens deze overlevering maakte Johnson zijn eerste pijp op negenjarige leeftijd, gold hij begin twintig al als meester, en produceerde hij in latere jaren zes dagen per week werkend drie pijpen per dag. Dat aantal blijft ver onder industriële productieschaal, maar is hoog voor een eenmansatelier. Johnsons manier van werken kan worden gezien als een vroeg voorbeeld van de ateliercultuur die in de decennia daarna wijdverbreid zou raken in de Amerikaanse handgemaakte pijpenscene.

Stempels en verwarrende markeringen

Johnsons eigen werk is eenvoudig gestempeld als S. JOHNSON. De verwarring ontstaat doordat de naam van diezelfde winkel ook voorkomt in een veel oudere groep stempels. Pijpen die in de jaren dertig en veertig voor de tabaksafdeling van Wanamaker werden gemaakt, dragen de vermelding NO. 1 BROAD STREET, de afkorting (J.W) en het toenmalige ronde landstempel MADE IN ENGLAND; deze pijpen zouden door Comoy's of London zijn vervaardigd. De geschiedenis van deze vermelding gaat terug tot de Amerikaanse federale merkaanvraag die in 1933 op naam van John Wanamaker werd ingediend. Kortom, dit stempel dateert van veertig jaar vóór Johnsons tijd en heeft niets te maken met de pijpen die uit zijn handen kwamen.

Later

Naar verluidt werkte Johnson na zijn vertrek uit de Philadelphia-vestiging bij het bedrijf van Zino Davidoff; deze episode is niet met onafhankelijke bronnen bevestigd. Het merk Wilke ging in 1983 over naar pijpenmaker Elliott Nachwalter en zijn vrouw Carole Burns, en de winkel aan Madison Avenue sloot begin jaren negentig. Ook de naam Wanamaker verdween in 1995 volledig uit de winkels; het warenhuis in Philadelphia opende datzelfde jaar onder de naam van een andere keten. Johnsons zeldzame pijpen gelden vandaag als tastbare overblijfselen van een kortstondige en ongewone winkelopzet.