Strambach

Strambach, is een Oostenrijkse pijpenmakerij die in 1904 in Wenen werd opgericht en tot haar sluiting gold als een van de weinige overgebleven meerschuimateliers van Midden-Europa. Het bedrijf ontleent zijn naam aan Robert Strambach, die er jarenlang aan het hoofd stond, en was in zijn laatste periode naar eigen zeggen vrijwel de enige plek binnen de Europese Unie die zowel blokmeerschuim als kalebaspijpen produceerde.

Oprichting en eigendomswisselingen

Het uitgangspunt van het atelier was niet de pijp, maar het mondstuk: in de beginjaren werden sigaren- en sigarettenpijpjes vervaardigd, en pas later werd overgeschakeld op de productie van meerschuimen pijpen. De naam van de oprichter wordt in de bronnen als Edmund vermeld; over de achternaam en de verwantschap lopen de gegevens echter uiteen. In het ene verhaal wordt de oprichter, als oom van Robert Strambach, met de achternaam Jolitschke aangeduid; een andere, Oostenrijkse overlevering rekent hem rechtstreeks tot de familie Strambach. Ook het jaar waarin Robert Strambach de leiding overnam, verschilt per bron en ligt tussen 1922 en 1927. Vast staat dat het bedrijf in het interbellum onder deze naam groeide en zijn assortiment uitbreidde.

In 1974 ging de leiding over naar Edith Corrieri, de dochter van Robert Strambach. Corrieri rondde haar opleiding af, behaalde het diploma van meester-pijpenmaker en werd zo een van de eerste vrouwelijke meesters in het vak; ze leidde het atelier ruim veertig jaar. Volgens secundaire bronnen staakte het bedrijf rond 2016 de productie, waarmee een proces van meer dan honderd jaar ten einde kwam.

De methode voor meerschuimmassa

Strambachs technisch meest besproken bijdrage is de ontwikkeling van een methode om de kleine restanten van bewerkt blokmeerschuim opnieuw te benutten. Bij dit procedé worden brokjes sepioliet tot poeder vermalen, herhaaldelijk in waterbakken gewassen om vreemde bestanddelen te verwijderen, wekenlang laten uitlekken in met doek beklede, geperforeerde houten mallen, en vervolgens met behulp van een bindmiddel samengeperst tot een bewerkbare massa. Het resulterende materiaal is weliswaar dichter dan blokmeerschuim, maar behoudt, wanneer het met de hand gevormd en met was behandeld wordt, grotendeels het vochtabsorberend vermogen. Naar verluidt gaf Robert Strambach de details van dit mengsel alleen aan zijn dochter door.

In het atelier werd de kop na de ruwe vormgeving op de draaibank bewerkt, het oppervlak met puimsteenpoeder gladgemaakt en met was opgekookt en gepolijst; het mondstuk werd voor elke kop afzonderlijk aangepast. Met zilveren ringen versierde blokmeerschuimmodellen en kalebaspijpen met een kalebaskop vormden de twee belangrijkste lijnen van de catalogus.

Bekendheid

Naar verluidt werd het bedrijf in 1981 onderscheiden met het Oostenrijkse staatswapen (Staatliches Wappen) voor uitmuntende productiekwaliteit; deze informatie berust op de verklaring van de eigenaar zelf en kon niet met officiële registers worden vergeleken. Deze onderscheiding maakte de naam Strambach zichtbaar in een periode waarin het aantal overgebleven meerschuimateliers buiten Turkije sterk was geslonken. Vandaag wordt het merk herinnerd als een van de laatste vertegenwoordigers van de Midden-Europese meerschuimbewerking, die zich onafhankelijk van de traditie van meerschuimsnijwerk uit Eskişehir ontwikkelde.