Waughtel (Robert Waughtel)

Waughtel is de naam die wordt gegeven aan de pijpen van Robert Waughtel, werkzaam in de stad Harrisburg in de Amerikaanse staat Pennsylvania. Waughtel stond eerst bekend als tabakshandelaar en pas in de laatste jaren van zijn leven als pijpenmaker; het aantal door hem vervaardigde pijpen is gering, en deze stukken circuleren tegenwoordig alleen nog in verzamelaarskringen. Vrijwel alles wat over het merk bekend is, berust op overleveringen van zijn familie en van mensen die hem kenden; onderstaande informatie is niet vergeleken met onafhankelijke archiefgegevens.

Een ambacht uit een tabaksfamilie

Volgens het familieverhaal waren de Waughtels al enkele generaties in de tabakshandel actief. Roberts vader Preston Waughtel dreef sigarenfabriekjes in York County, Pennsylvania; Robert leerde in die omgeving zelf sigaren rollen en behield zijn levenslange belangstelling voor tabak. In latere jaren dreef hij pijpenwinkels in Lebanon, Lancaster en Harrisburg. In zijn winkels vielen vooral zijn eigen tabaksmengsels op, waaronder namen als "Waughtel's Best" en "Waughtel's Delight". Volgens een verklaring van zijn dochter uit 2009 bleef een deel van deze mengsels voortleven bij de Wingenroth Pipe Shop in Lebanon, ook nadat de zaak na hem nog twee keer van eigenaar was gewisseld.

Overgang naar pijpmakerij

Waughtel, die jarenlang goede pijpen had verzameld, kreeg pas eind jaren 1980 de kans zijn eigen pijpen te maken; volgens het familieverhaal had hij, nadat hij de winkel had opgegeven, de daaropvolgende twee jaar als professioneel pokerspeler doorgebracht. Naar verluidt kocht hij van een pijpenmaker die met het vak stopte, zowel de werkbankuitrusting als een grote hoeveelheid jarenlang gerijpte briar; hij bewaarde deze blokken in een ruimte met gecontroleerde vochtigheid en temperatuur. Het lang laten rusten van gesneden knollen is, zoals beschreven onder het kopje uitharding, een fase die vervorming van het hout vermindert; de voorraad die hij al had, stelde Waughtel in staat om al vanaf zijn eerste pijpen met gerijpt materiaal te werken. Naarmate hij zijn techniek verder ontwikkelde, kreeg ook zijn vormopvatting duidelijkere contouren.

Vormtaal en het einde

In de verhalen van wie hem kenden, vallen de pijpen die uit Waughtels handen kwamen vooral op door hun volumineuze ketels: de vorm leunt op klassieke pijpvormen, maar de verhoudingen overschrijden de catalogusmaten. Twee stukken die door een verzamelaar zijn beschreven, konden worden gedateerd: een semi-scoop met een lichte bocht (kwart bent), gemerkt 1991, en een brandy met een nog geringere bocht (achtste bent), die hem in 1996 bereikte. Naar schatting van zijn dochter bleef de totale productie onder de tweehonderd pijpen; men wijst erop dat dit mede komt door de lange tijd die aan elk stuk werd besteed. Omdat het aantal zo klein is, komen zijn pijpen alleen tegen in de estate-pijpenhandel.

Robert Waughtel overleed in 1997; over de maand bestaan twee verschillende verklaringen. Een vriend die hem kende, plaatst zijn overlijden in de eerste maanden van het jaar, terwijl zijn dochter juli en een plotselinge hartaanval aanwijst. Volgens diezelfde overlevering was Waughtel op dat moment bezig zijn apparatuur en verzamelde kennis over te dragen aan een leerling in de omgeving van Harrisburg; of deze overdracht is voltooid, is niet bekend. Er zijn geen nieuwe pijpen onder zijn naam verschenen; wat achterbleef, is een beperkt aantal gesigneerde stukken en de namen van de mengsels uit zijn tabaksjaren.