Weiner (Steve Weiner)

Weiner is de naam die de Amerikaanse briarmeester Steve Weiner (overl. 2002) aan zijn pijpen gaf. Pijpen maken was niet Weiners eigenlijke beroep: hij woonde in Olmsted Falls, een buitenwijk van Cleveland, leidde een eigen factuurcontrolebedrijf en maakte zijn pijpen in de vrije uren aan de werkbank in de kelder van zijn huis. Toch werd deze deeltijdproductie in de jaren negentig een van de meest besproken namen van de Amerikaanse ambachtelijke pijpenscene.

Materiaal en Werkbank

Weiners onveranderlijke voorkeur ging uit naar plateaubriar: het deel van de wortel dicht bij het buitenoppervlak dat de natuurlijke schorstextuur behoudt. Zijn pijpsteel sneed hij uit Italiaans lucite (acryl), het onderscheidende puntje bovenop de steel maakte hij van briar, en bij inlegwerk wisselde hij tussen briar en lucite. Van het grove voorwerk tot de laatste polijstbeurt gebeurde alle vormgeving met de hand: schuurschijf, vijl en schuurpapier. Het enige dat hij aan een machine overliet, was het draaien van de tenon; die liet hij op een kleine draaibank draaien en de pasvorm werkte hij ook weer met de hand af. Vlakke exemplaren bracht hij tot fijn schuurpapier, waarna hij ze kleurde en waste.

In zandstraalapparatuur investeerde hij nooit, vanwege ruimte- en kostenoverwegingen. Wanneer een blok zich niet leende voor een vlak oppervlak, koos hij ervoor de pijp te bewerken met snijwerk, waardoor ongeveer vier vijfde van zijn productie een rustiek oppervlak behield. Ook zijn vormenrepertoire rekte hij niet op; zijn werk draait om de standaardvormen en hun naaste varianten. Hoeveel pijpen hij afwerkte, hing volledig af van de tijd die na zijn werk overbleef, en zijn jaargemiddelde lag halverwege de jaren negentig boven de honderd.

Roekconstructie

Dat hij pas na een lange periode als pijproker met vervaardigen begon, is duidelijk te zien aan zijn maatvoering. Dat de pijpreiniger de bodem van de kop kon bereiken zonder de steel te demonteren, was voor hem een bouwvoorwaarde; ook de luchtkanaal boorde hij ruim genoeg voor een soepele trek. De kop verjongde hij licht, maar niet zo strak dat de stopper de bodem niet kon bereiken; de lipranden van de steel rondde hij af zodat ze de tong niet zouden schuren. De kop onderging bovendien een tweetraps behandeling: eerst het verwijderen van overtollige hars uit het hout, daarna het bekleden van het binnenoppervlak met een zelf bereid koolstofmengsel. Zulke details worden gezien als het punt waar pijpen van één enkele hand zich onderscheiden van seriematige productie.

Weg, Prijzen en Stempel

Weiner rookte jarenlang sigaretten voordat hij in 1979 op de pijp overstapte en al snel richting het verzamelen ging. De gebeurtenis die de deur naar het vervaardigen opende, was in 1989 het overlijden van zijn grootvader, van beroep gietvormmaker: de boormachine, twee motoren, een set vijlen en talloze boortjes die hij erfde, vormden de kern van de eerste werkbank die hij ontwierp. Zijn methode kreeg vaste vorm door een bezoek in de zomer van 1990 aan de werkplaats van Mike Butera in Houston; Butera bleef zowel zijn maatstaf als de meester die hem het meest beïnvloedde. In 1991 nam hij als vervaardiger deel aan zijn eerste beurs, werd op de C.O.R.P.S.-bijeenkomsten in Richmond tweemaal tot beste pijpmaker gekozen en ontving op de PCCA-beurs in Washington een eervolle vermelding; de jaartallen van deze prijzen variëren in de bronnen tussen 1991 en 1994.

Het stempel draagt de naam van de meester en de vermelding "U.S.A.", bij grotere exemplaren vergezeld van maataanduidingen als "XL". Weiner nummerde en dateerde elke pijp: de laatste twee cijfers van de code geven het jaar aan, de voorste cijfers de volgorde binnen dat jaar. Door het vroege overlijden van de meester kwam de productie volledig tot stilstand; de beperkte reeks overgebleven vlakke exemplaren met dradering geniet nog altijd verzamelaarsbelangstelling.