Yello-Bole

Yello-Bole is een merk dat al meer dan negentig jaar overeind blijft in de serieproductietak van de Amerikaanse pijpenindustrie. De naam is afgeleid van de geelachtige bekleding die in de kamer wordt aangebracht; ook zijn bekendheid dankt het merk grotendeels aan deze bekleding en de reclametaal die eromheen werd opgebouwd.

Ontstaan als nevenproduct

Het uitgangspunt van het merk was een commerciële berekening: het benutten van grondstof die de selectie niet doorstond. Kaufmann Bros. & Bondy was een gevestigde New Yorkse firma, opgericht in 1851, en onderwierp de heidewortel(briar)blokken die het voor zijn vlaggenschip Kaywoodie reserveerde aan een strenge selectie. De stukken die bij die selectie afvielen, bleven ongebruikt liggen; de Yello-Bole-lijn nestelde zich, naar verluidt, in 1932 precies in dat gat en nam de laagste trede op de prijsladder van het bedrijf voor haar rekening.

Ook de productie-opzet volgde dezelfde logica. Terwijl de eigen ateliers van de firma in New Jersey werkten, werd de vervaardiging van de nieuwe lijn overgelaten aan The New England Briar Pipe Company, de aan de groep gelieerde onderneming in New Hampshire; zo werd een braakliggende capaciteit benut. Dit detail berust alleen op overleveringen in de pijpenliteratuur en wordt niet ondersteund door een onafhankelijk bedrijfsdocument.

Met honing verrijkte bekleding

Wat het merk van zijn concurrenten onderscheidde, was de coating die op het binnenoppervlak van de kamer werd aangebracht: in de samenstelling was honing vermengd, en ook de naam is afgeleid van dit geelachtige oppervlak. In advertenties uit de jaren veertig werd een stripfiguur genaamd "Honey Girl" gebruikt, en werd beweerd dat de bekleding het inrookproces van de pijp versnelde en de eerste keren roken zachter maakte. Deze bewering behoort tot de reclametaal van die tijd; er is geen bevestigde technische data over het effect van de coating.

Het binnenlandse briar-experiment tijdens de oorlogsjaren

Toen de briaraanvoer uit het Middellandse Zeegebied door de Tweede Wereldoorlog stokte, ging de firma in 1941 op zoek naar een bron in eigen land. Manzanita-stronken op de hellingen van de Santa Cruz Mountains in Californië werden getest, en het verkregen materiaal kreeg de naam "Mission Briar"; het verzamelwerk werd overgelaten aan de daartoe opgerichte Pacific Briarwood Company. Hoewel manzanita botanisch verwant is aan de mediterrane briar, gaf het niet hetzelfde rookresultaat, en toen de invoer weer werd geopend, werd het project opgegeven. Dit experiment wordt gerekend tot de Amerikaanse voorbeelden van de zoektocht naar alternatieve houtsoorten voor briar.

Eigendomswisselingen en Brylon

Het volledige bedrijf ging in 1952 over naar een koper van buiten de pijpensector; de identiteit van deze koper komt in de beschikbare gegevens niet voor. De tussenperiode duurde niet lang: in maart 1955 nam S. M. Frank & Co. KB&B over, samen met de dochterondernemingen en Yello-Bole. Het merk werd tot 1972 binnen de moedermaatschappij geleid als een aparte afdeling met eigen managers en verkoopteam; in de gemeenschap wordt aangenomen dat dit de meest productieve periode van het merk was.

In 1966 ontwikkelde S. M. Frank het synthetische materiaal Brylon als goedkoop alternatief voor briar. In de restauratieliteratuur wordt dit materiaal beschreven als een mengsel van een hittebestendige hars met houtstof; het is geen door de fabrikant met een technisch document bevestigde samenstelling. Brylon wordt geacht bestendiger te zijn dan briar tegen barsten en verbranden, maar staat er ook om bekend dat het zwaarder aanvoelt in de hand en bij snel roken sneller opwarmt. Het werd eerst gebruikt in Yello-Bole-modellen, en later ook in de Medico-lijn. Het merk bestaat vandaag nog steeds onder de vlag van S. M. Frank, met zowel briar- als Brylon-koppen.

Het bedrijf waagde zich ook aan mechanische experimenten. De Ejecto Grate, waarbij een metalen rooster met acht gaten in de bodem van de kamer werd geplaatst, bleef steken in de fase van de octrooiaanvraag en werd niet voortgezet. De Aristocrat Airograte met aluminium lichaam gebruikte daarentegen een briar cilinder die op een metalen bodem werd geschroefd, waarbij het de bedoeling was dat vocht en teer zich in het onderste compartiment zouden verzamelen.

Datering aan de hand van stempels

Bij estate-exemplaren geven de stempels op kop en steel een ruwe periode aan. De criteria die in de gemeenschap algemeen worden gehanteerd, zijn de volgende:

Stempel	Aangeduide periode
"BRUYERE" (in plaats van BRIAR); rond Yello-Bole-embleem op de steel	Jaren dertig; het ronde embleem werd na 1939 losgelaten
"Honey Cured Briar"	1933-1936
"Cured with Real Honey"	Na 1936
Propeller-embleem op het mondstuk	Jaren dertig en jaren veertig
KBB geplaatst binnen een klaverblad	1955 en eerder