Yunas Edge (Yunus Ege)

Yunas Edge is de vorm die in internationale pijpbronnen voorkomt en die wordt beschouwd als een verbasterde schrijfwijze van de naam van Yunus Ege, een meerschuim-graveur uit Eskişehir. Dat het om dezelfde persoon gaat, blijkt uit de overeenkomst tussen de feiten aan beide kanten: in beide gevallen is er een zoon uit Eskişehir van een arbeider in een meerschuimgroeve, een in 1965 begonnen leertijd en een meester met de achternaam Yanık. Omdat er geen document is dat deze koppeling rechtstreeks legt, moet dit worden beschouwd als een op registers gebaseerde conclusie.

Van de Groeve naar de Werkbank

Ege's vader was arbeider in de meerschuimgroeven rond Eskişehir; ook de wending van zijn zoon naar het graveren kwam tot stand dankzij de kennissenkring die dit werk opleverde. De afstand tussen degene die de steen onder de grond vandaan haalt en degene die hem op de werkbank vormgeeft, is in deze streek nooit groot geweest. Over het jaar van intrede in het ambacht zijn de bronnen het eens: 1965. Over het geboortejaar lopen ze uiteen. In José Manuel Lopes' compilatie van meesters staat 1941 vermeld, terwijl twee afzonderlijke biografieën die de meester voorstellen elkaar treffen bij 1948. Omdat er geen onafhankelijk register is dat dit verschil oplost, worden hier beide jaartallen vermeld zonder definitieve vaststelling.

Drie Jaar aan de Werkbank van Yanık

Volgens het verhaal leverde vader Ege blokstenen aan Hüseyin Yanık, de bekende graveur van die tijd; de toelating van zijn zoon als leerling kwam tot stand dankzij deze relatie en de aandrang van de vader. In buitenlandse registers komt de naam van de meester voor in verbasterde vormen zoals "Huseyn Yankik". Vermeld wordt dat de leertijd de periode 1965-1968 omvatte. In die drie jaar werd niet alleen de graveertechniek doorgegeven: van de keuze van het blok tot het openen van het kopje, tot aan de was-afwerking, werd het hele proces onderwezen. Dat is ook de maatstaf voor vakmanschap in het meerschuim-graveren van Eskişehir; alleen door jaren aan de werkbank leert men inschatten in welke ader de steen zal barsten.

Een generatie later sloeg de keten een andere richting in. Zowel in verkopersbiografieën als in het eigen verhaal van de familie Yanık wordt vermeld dat Yunus Ege een aandeel had in de opleiding van Sadık Yanık, de zoon van Hüseyin Yanık, nadat deze eind jaren 1980 de werkbank had verlaten. Zo werd de leerling van de meester na verloop van tijd de leermeester van de zoon van de meester. Dit is een van de voorbeelden die laten zien dat kennis in Eskişehir niet via instellingen maar via personen wordt overgedragen.

Werken en Verspreiding

In Ege's repertoire overheersen figuratieve kopjes veeleer dan klassieke pijpvormen: het hele kopje verandert in een mensenhoofd of een dier, waarbij historische en literaire typen op de voorgrond staan. In Lopes' compilatie wordt vermeld dat de jaarlijkse productie ongeveer driehonderd pijpen bedraagt; van dit cijfer bestaat geen onafhankelijke specificatie. Omdat de stukken één voor één worden gevormd zonder aan een seriematige mal gebonden te zijn, blijft de productie binnen de definitie van artisanale pijp.

Een deel van zijn werk is in omloop gekomen via SMS, het bedrijf dat Turks meerschuim naar de Verenigde Staten brengt; het bedrijf vermeldt Ege in zijn eigen catalogus onder een afzonderlijke meesterrubriek. Bij toeschrijving is voorzichtigheid geboden: de achternaam "Ege" komt bij meerdere graveurs voor, in catalogi zijn ook pijpen met de handtekening van Erdoğan Ege en H. Ege te vinden. Voordat men een werk aan Yunus Ege toeschrijft, moet men niet alleen naar de achternaam kijken, maar naar de volledige handtekening. In welk stadium de naam in de buitenlandse schriftelijke registers is verbasterd, is echter niet gedocumenteerd.