Cavalier

De Cavalier is een pijpvorm waarbij de steel zich onder de kop uitstrekt en aan het uiteinde van dit verlengstuk een afneembaar dopje draagt. Bij een gewone pijp loopt de steel in één richting naar achteren vanaf de kop; bij de cavalier blijft de steel niet achter de kop steken, maar loopt hij naar beneden door, waardoor de pijp een soort voet krijgt. Dankzij deze voet kan de pijp, wanneer hij op tafel wordt neergelegd, rechtop blijven staan zonder om te vallen. De vorm is tegenwoordig niet gangbaar; hij komt vooral voor in individueel vervaardigd meesterwerk en in oude catalogi.

Constructie en Werkingsprincipe

Wat de cavalier bepaalt, is niet zozeer het uiterlijk als wel het boorsysteem. In de steel bevinden zich twee afzonderlijke boringen: de eerste loopt van het ene uiteinde van de steel helemaal naar het andere, de tweede verbindt de bodem van de kop met dit hoofdkanaal. Terwijl de rook van de bodem van de kop naar de steel overgaat, zakt het condenserende vocht door de zwaartekracht naar het laagste punt van de steel, dat wil zeggen naar het verlengstuk met het dopje, en verzamelt het zich daar. Zo hoopt het vocht zich niet op in de rookkanaal en het mondstuk, die wat betreft pijpenanatomie de meest gevoelige plek vormen.

Het dopje aan het uiteinde van het verlengstuk kan geschroefd of ingeklikt zijn. Wanneer het wordt verwijderd, kan zowel de opgehoopte vloeistof worden geleegd als een reiniger door het rechte kanaal in de pijp worden gehaald. In dit opzicht behoort de cavalier tot de oplossingen die het omgaan met vocht op de constructie van het lichaam zelf laten rusten; voor mechanismen die hetzelfde probleem op een andere manier aanpakken, zie pijpfilters en -systemen.

Herkomst

De herkomst van de vorm wordt teruggevoerd op de Centraal-Europese traditie van uit onderdelen samengestelde pijpen. De Duitse naam Gesteckpfeife betekent letterlijk "pijp die uit onderdelen bestaat is opgestoken": kop, ketel, steel en mondstuk werden elk apart gemaakt en in elkaar gestoken. Deze pijpen, die van de achttiende eeuw tot het begin van de twintigste eeuw gangbaar waren in de Duitse en Oostenrijkse cultuur, worden ook wel Tirolerpijp genoemd, omdat ze met de streek Tirol worden geassocieerd. De kop was meestal van porselein; de daaronder gelegen ketel ving het vocht en teer van de tabak op, en soms werd er wijn in gedaan om smaak te geven.

Volgens commerciële vormengidsen werd dit systeem vanaf het einde van de negentiende eeuw aangepast voor de briar-pijp en begon het bij de Engelse productie onder de naam cavalier bekend te staan; er kan niet worden gesteld dat deze band academisch is onderzocht. In de vormenlijsten van Dunhill komt de naam cavalier voor, en exemplaren uit het interbellum staan geregistreerd als "Tyrolean cavalier"; ook andere Engelse producenten, zoals Comoy's, zouden vergelijkbare pijpen hebben gemaakt. Waar de naam van de vorm precies vandaan komt, is niet met zekerheid gedocumenteerd.

Huidige Status

De cavalier komt zelden voor in standaard vormenlijsten; daarom wordt hij binnen de classificatie van pijpvormen meestal niet als een eigenstandige familie behandeld, maar als een subcategorie die door het steelverlengstuk wordt gedefinieerd. De vorm van de kop is vrij: billiard, apple of nog vrijere lichamen kunnen aan het cavalier-systeem worden aangepast; de steel kan zowel recht als gebogen zijn. Deze flexibiliteit maakt de vorm aantrekkelijk voor meesterwerk, omdat niet het silhouet van de kop bepalend is, maar de naar beneden lopende arm van de steel met het dopje.

In de praktijk vereist het systeem met twee boringen een nauwkeuriger asberekening dan een gewone pijp; wanneer het ontmoetingspunt van de kanalen verschuift, raakt zowel de trek verstoord als het schoonmaken bemoeilijkt. Men neemt aan dat deze productiemoeilijkheid mede heeft bijgedragen aan het feit dat de vorm nooit wijdverbreid is geraakt.