Poker en Cherrywood

Poker en Cherrywood zijn twee vormen die uit hetzelfde structurele idee zijn ontstaan: de onderkant van de kop wordt platgemaakt, zodat de pijp zonder steun op een tafel of bijzettafeltje kan staan. In de gemeenschap worden alle pijpen met deze eigenschap in het algemeen "sitter" (zittende pijp) genoemd; Poker en Cherrywood zijn de twee bekendste en meest gestandaardiseerde leden van deze familie.

Poker

De Poker is een rechte vorm waarbij een bijna cilindrische kop wordt verbonden met een rechte steel. De kopwanden worden meestal dik gehouden, de basis is breed en vlak, en de overgang (transition) tussen steel en kop is in de meeste exemplaren licht verhoogd. Dit profiel, dat vanaf de zijkant gezien ontstaat, wordt in vormgidsen meestal vergeleken met een hamer; het criterium is niet objectief, maar beschrijvend. Qua afmetingen geeft de vorm, vergeleken met een even grote billiard, een zwaardere en meer massieve indruk; een deel van het kopvolume is gereserveerd voor het dikke materiaal dat de warmte verspreidt.

De praktische reden voor de vorm ligt voor de hand. Aan een bureau, tijdens het lezen of wanneer de handen vol zijn, kan de pijp zonder aparte pijpenstandaard worden neergelegd. Omdat de steel kort is, is de pijpenkop gemakkelijk vast te pakken en blijft het zwaartepunt van de pijp dicht bij de basis.

Cherrywood

De Cherrywood is de gebogen-stelige verwant van dezelfde platgemaakte kop. De korte beschrijving is in alle gidsen hetzelfde: een Poker met een gebogen steel en mondstuk. De steel loopt vanuit de kop hoekig of licht gebogen omhoog, het mondstuk wordt meestal een bent. Zo behoudt de pijp zowel het vermogen om te zitten als een evenwicht dat beter geschikt is om tussen de tanden te dragen.

Algemeen wordt aangenomen dat de naam is ontleend aan het materiaal waarvan de eerste exemplaren werden gemaakt; deze verklaring is in gidsbronnen gangbaar, maar niet op een primair document gebaseerd. Volgens de overlevering kreeg de Franse fabrikant Eugène-Léon Ropp in 1869 patent op een pijp gemaakt van wilde kersenhout, en richtte hij het jaar daarop in Bussang, in de Vogezen, het atelier op om deze te produceren. Deze pijpen werden het langlopende hoofdproduct van het merk, en de vorm werd na verloop van tijd losgemaakt van het materiaal, en veranderde in een vormnaam die vooral op bruyèrewortel wordt toegepast. Tegenwoordig verwijst het woord "cherrywood" in de catalogus meestal niet naar de houtsoort, maar naar dit silhouet.

Onderscheid en verwanten

Het enige bepalende criterium om de twee vormen van elkaar te onderscheiden, is de kromming van steel en mondstuk: de rechte wordt Poker genoemd, de gebogen Cherrywood. De platte basis is bij beide gemeenschappelijk en op zichzelf niet onderscheidend, omdat het platmaken van de voet ook op andere vormen kan worden toegepast. Daarom wordt de zittende pijp in de vormclassificatie niet als een familie, maar als een eigenschap behandeld.

Naarmate de buitenlijn van de kop verder van de cilinder afwijkt, verandert ook de benaming: conische of vatvormige koppen krijgen andere namen, en volledig vrij geproportioneerde exemplaren vallen onder freehand. In de klassieke vormenlijsten zijn Poker en Cherrywood, dankzij hun sobere geometrie, twee vormen waarnaar zowel in serieproductie als bij handmatig vormgeven vaak wordt gegrepen.