Spookaroma (Ghosting)

Spookaroma (ghosting) is het verschijnsel waarbij een pijp de smaak en geur van eerder gerookte tabak vasthoudt en doorgeeft aan volgende rookbeurten. Wanneer je een milde Virginia verwacht en in plaats daarvan de rokerige Latakia van de afgelopen week in de kop proeft, geldt dat in de pijpenwereld als de eerste kennismaking met een "spook". De oorzaak ligt in de oliën, teer en aromacomponenten van de tabak die doordringen in de poreuze wand van de kop, in het rookkanaal en in de koollaag. Een licht spookaroma wordt door de meeste rokers niet als gebrek maar als karakter beschouwd; voor wie echter afwisselt tussen tegengestelde tabakfamilies, kan het een probleem worden dat de smaak van de rookbeurt verstoort.

Welke tabakken laten een spookaroma achter?

Vrijwel elke tabak laat in meer of mindere mate sporen na; sommige staan bekend om hun spookaroma:

• Latakia en Engelse mengsels: Het rokerige karakter van Latakia, dat boven rook wordt gedroogd, dringt gemakkelijk in de kop en blijft er lang in hangen.

• Aromatische mengsels: Toppingaroma's zoals vanille en kers laten een suikerachtige nasleep achter, wat een uitgesproken spookaroma oplevert.

• Bloemige Lakeland-tabakken: Geperste plakken (flake) met rozen- en geraniumessence, geproduceerd in de Engelse Lake District, staan in de gemeenschap bekend als de hardnekkigste veroorzaker van spookaroma.

• Perique en donkere Virginia's: Hoewel milder, wordt ook van deze tabakken gemeld dat ze sporen kunnen achterlaten.

Briar of meerschuim: welk materiaal houdt meer vast?

Materiaal	Neiging tot spookaroma
Briar (heidewortel)	Wordt beschouwd als het meest gevoelige materiaal: het poreuze hout en de koollaag die zich erop opbouwt, absorberen olie en teer.
Meerschuim	De minerale structuur zou een neutralere rook geven en minder spookaroma vasthouden dan briar; toch zijn er rokers die melden dat sterke essences ook in meerschuim kunnen doordringen.
Maiskolf	Wordt als relatief neutraal beschouwd; wordt vaak apart gehouden om ongebruikelijke mengsels te proberen.

Methoden om van een spookaroma af te komen

De methoden zijn gerangschikt van licht naar zwaar; de meeste spookaroma's verdwijnen al bij de eerste twee stappen.

1. Erover heen roken: Van lichte spookaroma's wordt gezegd dat ze vanzelf verdwijnen met een neutrale Virginia, in een tijdsbestek van enkele rookbeurten tot een dozijn.

2. Grondig reinigen en reamen: Het rookkanaal wordt afgeveegd met in alcohol gedrenkte reinigers; de verdikte koollaag wordt met een reamer uitgedund. Om het hout niet bloot te leggen, geldt als vuistregel om een koollaag ter dikte van een muntstuk (ruwweg 1-1,5 millimeter) te laten staan.

3. Zout-en-alcoholkuur: De kop wordt gevuld met grof zout, doordrenkt met hoogprocentige alcohol en 12-24 uur laten staan; het zout trekt de oliën en teer aan. Er wordt op gelet dat de alcohol niet in contact komt met de buitenkant en de lak.

4. Watten-en-alcoholkuur: Dezelfde behandeling wordt uitgevoerd met in de kop gedrukte watten in plaats van zout; het feit dat de watten na een nacht donkerder zijn geworden, toont aan dat er kalkresten zijn opgetrokken.

5. Retort-methode: Bij deze geavanceerde techniek, waar restaurateurs op terugvallen, wordt kokende alcohol door de pijp geleid; dit vereist ervaring en speciale apparatuur.

Spookaroma voorkomen

De meest praktische oplossing is om pijpen te scheiden naar mengselfamilie: één pijp voor Engelse mengsels, één voor aromatische mengsels, één voor zuivere Virginia's. Deze aanpak sluit van nature aan bij de gewoonte van pijprotatie. Ook regelmatig onderhoud van de pijp speelt een rol: na elke rookbeurt een reiniger door het kanaal halen en de pijp goed laten drogen, vertraagt de opbouw van resten. Bij meerschuim wordt algemeen aangeraden om geen koollaag op te bouwen; dat maakt regelmatig reinigen daar nog belangrijker dan bij briar.