Tabaksvochtigheid en drogen vóór het roken

Tabaksvochtigheid is een van de meest fundamentele factoren die de kwaliteit van het pijproken bepalen. Hetzelfde mengsel geeft, afhankelijk van het vochtgehalte, heel verschillende resultaten: te vochtige tabak brandt moeilijk, moet steeds opnieuw worden aangestoken en produceert in de kop een dampige, zware rook; te droge tabak brandt daarentegen snel en heet, waarbij een aanzienlijk deel van het aroma verloren gaat. Omdat het merendeel van de fabrieksverpakte tabak wordt verkocht met een vochtgehalte boven het rookniveau - om uitdroging tijdens transport en opslag te voorkomen - is het bij ervaren rokers gebruikelijk geworden om de tabak vóór het stoppen enige tijd te laten drogen. Het juist beheren van de vochtigheid neemt grotendeels het probleem van "worstelen met natte tabak" weg, een van de meest voorkomende beginnersfouten.

Ideale vochtigheid en de kneeptest

Bronnen geven de ideale vochtigheid voor het roken meestal op als ongeveer 12-15% van het gewicht; er zijn rokers die een drogere tabak verkiezen, en er zijn ook opvattingen die waarden tot 18% als aanvaardbaar beschouwen. Omdat het exacte cijfer afhangt van persoonlijke voorkeur en het type mengsel, wordt in plaats van thuis de vochtigheid te meten de praktische methode gebruikt die bekendstaat als de "kneeptest": een snuifje tabak wordt licht tussen duim en wijsvinger geknepen en vervolgens losgelaten.

Toestand	Kenmerk	Resultaat
Te vochtig	Het snuifje blijft samengeklonterd; het opengaan duurt seconden	Niet aan te raden zonder te drogen
Ideaal	Het snuifje veert en valt bij loslaten langzaam vanzelf uiteen	Klaar om te roken
Te droog	Het snuifje verkruimelt ritselend en laat stof achter	Bevochtiging kan worden overwogen

Drogen vóór het roken

Om te drogen wordt de tabak in een dunne laag uitgespreid op een plat bord of een schoon vel papier en op kamertemperatuur weggezet. De gangbare aanbeveling is 15 tot 30 minuten; deze tijd kan langer of korter uitvallen, afhankelijk van de beginvochtigheid van de tabak, de snit en de luchtvochtigheid van de ruimte. Warmtebronnen zoals direct zonlicht, een radiator of een oven worden afgeraden, omdat ze vluchtige aromacomponenten laten ontsnappen; het doel is het water langzaam te laten verdampen en het aroma te behouden.

Aromatische mengsels worden op dit punt apart beschouwd. Omdat vochtbindende stoffen (humectants) zoals propyleenglycol, die worden gebruikt bij het sausen en aromatiseren, niet verdampen, wordt zwaar gesausde tabak, hoe lang men hem ook laat drogen, nooit helemaal droog; daarom is vaak een langere droogtijd nodig. Het wordt algemeen aangenomen dat de dampige rook van te vochtige tabak het risico op tongbijt (tongue bite) vergroot; ook in dat opzicht helpt drogen.

Te droge tabak weer opfrissen

Een blik tabak die met open deksel is vergeten, kan meestal worden gered. Het basisprincipe is om het water niet rechtstreeks op de tabak, maar langzaam via de lucht toe te dienen:

• De vochtige-doekmethode: de tabak wordt in een ruime bak gelegd en afgedekt met een vochtige doek of keukenpapier, zonder de tabak zelf aan te raken; om de paar uur wordt geroerd en gecontroleerd.

• Besproeien: op de uitgespreide tabak wordt gedistilleerd water in een zeer fijne nevel gesproeid. Leidingwater wordt afgeraden, omdat het chloor en mineralen bevat die de smaak kunnen beïnvloeden.

• Terracottaschijf: een in water geweekte schijf wordt in een gesloten bak naast de tabak gelegd (zonder contact) en verspreidt de vochtigheid geleidelijk.

Overhaast te veel water toevoegen stelt de tabak bloot aan schimmelrisico; het is essentieel om beetje bij beetje te werk te gaan. Toch wordt algemeen aangenomen dat tabak die lang overmatig heeft uitgedroogd, zelfs na herbevochtiging niet alle verloren vluchtige aroma's terugkrijgt. De blijvende oplossing is daarom om de tabak vanaf het begin onder de juiste omstandigheden te bewaren; details hierover worden behandeld in het artikel pijptabak bewaren.