American Smoking Pipe Co.

American Smoking Pipe Co. is een in 1978 in New Jersey opgerichte werkplaats voor handgemaakte pijpen die vandaag vanuit Montana produceert. De oprichters, al sinds hun middelbareschooltijd bevriend, zijn Mark Tinsky en Curt Rollar. De nadruk op "American" in de merknaam is een bewuste keuze: in een tijd waarin hoogwaardige pijpenmakerij vrijwel volledig met Europese namen werd geassocieerd, wilden de oprichters hun werk openlijk onder een Amerikaanse signatuur presenteren.

Leertijd en oprichting

Beide oprichters leerden het vak in New Jersey in de werkplaats van Jack Weinberger. Weinberger was als hobbyist met pijpenmaken begonnen en had dit later onder het merk JHW tot een bedrijf gemaakt. Rollar, nog op de middelbare school, kwam als eerste in de werkplaats; zijn eerste taak was het schoonmaken van het oppervlak van briarblokken zodat de nerf leesbaar werd. Tinsky sloot zich na zijn schoolopleiding bij dezelfde werkbank aan en klom snel op tot vakman. Er zijn ook andere namen die bij Weinberger hebben gewerkt en later hun eigen merk oprichtten.

Het idee om samen een merk te beginnen, ontstond uit de fietspassie van het duo. Volgens Tinsky's eigen verhaal fietsten ze in 1974 van New Jersey naar Alaska; hun latere lange Europese tocht bleef steken in Turkije, omdat de revolutie in Iran verder oostwaarts reizen onveilig maakte. Het besluit om het bedrijf op te richten werd tijdens deze reis genomen en na thuiskomst uitgevoerd. Deze details zijn niet onafhankelijk geverifieerd.

Eerste werkplaats en eerste pijpen

De productie begon eerst in Frenchtown, op een boerderij die eigendom was van Rollars familie en op verkoop wachtte; het duo woonde er terwijl het voor het onderhoud van de boerderij zorgde. Omdat het bestellen van briar en het bereiken van een bewerkbare droogte maanden duurde, waren de eerste pijpen pas in juli 1979 klaar. Toen de boerderij eind 1979 van eigenaar wisselde, verhuisde de werkplaats naar het dorpje Saylorsburg in Pennsylvania. In oktober 1982 trokken ze in hun eigen huis met een ruime werkruimte erachter; hun leermeester Weinberger overleed datzelfde jaar.

Stijl, materiaal en stempels

De vormtaal van de werkplaats zoekt een middenweg tussen de vrije-vorm-mode (freehand) van de jaren 1970 en de strakheid van fabrieksmatige mallen. Om zich te onderscheiden van de losse vrije vormen van het merk waarbij ze in de leer waren, werd de nadruk gelegd op klassieke vormen. Briar wordt uit Griekenland gehaald, ruwe steel-stukken uit Italië; de maker classificeert zijn pijpen volgens een zelf gepubliceerde kwaliteitsschaal.

Op vroege pijpen zijn het merkembleem, de vermelding "REGD. No" en een korte datum-signatuurcombinatie te zien. De stempellogica is eenvoudig: de initialen duiden de maker aan, de cijfers ervoor de maand en het jaar van productie. De letters MT verwijzen naar Mark Tinsky, de letters CR naar Curt Rollar; een stempel in de vorm "05/86-CR" duidt dus op een pijp die in mei 1986 uit handen van Rollar kwam. Toen midden jaren 1980 de MT-stempel zoekraakte, werd er een tijdlang het teken *Z voor in de plaats gebruikt; pijpen met dit teken zijn eveneens het werk van Tinsky. Deze informatie over de stempelwissel steunt op pijpenarchieven en wordt niet door documenten onderbouwd.

Het sterremblemen op de steel doorliep in de loop der tijd vier fasen:

• een eenvoudige, wit in het oppervlak verwerkte stercontour,

• een ster omgeven door een vrij liggende messing ring,

• een zwart logo met witte ster, geplaatst onder transparant acryl,

• een briar ring toegevoegd rond dit logo.

Het einde van het partnerschap en vandaag

Het partnerschap eindigde in 1990. Volgens de overlevering was de reden voor de scheiding geen vete, maar een meningsverschil over het uitbreiden van de zaak en het aannemen van personeel; Rollar richtte zich op andere gebieden, terwijl Tinsky als enige eigenaar van het merk doorging. Kort daarna voegde hij ook pijpreparatie toe aan zijn werk. Deze beslissing bleek de factor die de werkplaats overeind hield toen na 1992 de markt voor nieuwe pijpen kromp: terwijl een generatiewisseling en strengere regelgeving de vraag naar nieuwe pijpen deden dalen, bleef de reparatiebehoefte van liefhebbers die hun pijp bleven gebruiken bestaan.

De werkplaats verhuisde later naar het plaatsje Wolf Creek in Montana; de datum van de verhuizing wordt in de bronnen niet vermeld. De productie loopt grotendeels op bestelling en in de officiële presentatie wordt gesproken van een ononderbroken productiegeschiedenis van meer dan veertig jaar. Tinsky's zoon Glenn maakt ook onder zijn eigen naam pijpen. Voor het algemene kader van de Amerikaanse handgemaakte pijpenscène kan het artikel Go West worden geraadpleegd. Over het oprichtingsjaar zijn de bronnen niet eenduidig: sommige verkooppromotieteksten noemen 1980, maar het eigen verhaal van de maker en de pijpenarchieven wijzen op 1978.