Barney Suzuki

Barney Suzuki is de meest zichtbare naam van de band die de Japanse pijpenkringen met de internationale gemeenschap hebben opgebouwd. Barnabas T. Suzuki werd, naar verluidt, in 1938 geboren op het in het noorden van het land gelegen eiland Hokkaido. Zijn christelijke voornaam komt uit de familiegeschiedenis: zijn grootvader was een Japanse missionaris die voor de Anglicaanse Kerk werkte. Diezelfde achtergrond verklaart ook zijn beheersing van het Engels, die de basis vormde voor alle contacten die hij later in het buitenland zou opbouwen. Verzamelen, onderzoek naar tabaksgeschiedenis en clubbestuur hebben zijn naam op drie verschillende terreinen tegelijk bekend gemaakt.

Werkzame leven en kennismaking met de pijp

Hij voltooide zijn studie internationale betrekkingen en buitenlandkunde aan de door jezuïeten in 1913 in Tokio gestichte Sophia-universiteit. Naar verluidt begon zijn loopbaan bij Japans eerste halfgeleiderfabrikant; zijn eigenlijke taak daar was het opzetten van de afdeling buitenlandse handel. Dat hij vanaf de jaren 1960 voortdurend heen en weer reisde tussen Europa en Amerika, is het gevolg van deze functie. In 1975 verliet hij het bedrijf om zijn eigen exportonderneming op te richten, waarmee hij Japanse halfgeleiders en elektronische componenten eerst naar de Zweedse markt en later naar Noord-Amerika bracht.

Ook de pijp kwam voort uit deze zakenreizen. Naar verluidt ontmoette hij in 1965 tijdens een bespreking in Zweden een hoofdingenieur die pijp rookte; op de terugweg kocht hij op de luchthaven van Kopenhagen samen met tabak enkele Stanwell-pijpen en rookte de eerste al in het vliegtuig. Het eerste cadeau dat zijn vrouw Tamiko hem gaf na hun huwelijk in 1967 was een Savinelli Oom Paul; in diezelfde periode werd hij lid van de club van Japanse pijprokers in Ginza.

Zijn eigenlijke kennismaking met Scandinavisch vakmanschap vond eveneens plaats in Kopenhagen, bij Pipe-Dan. De Engelstalige catalogus van de winkel gaf hem de mogelijkheid de Deense meesters van die tijd van dichtbij te volgen. Het werk van hoofdontwerper Gert Holbek kwam centraal te staan in zijn belangstelling, en Suzuki verzamelde jarenlang exemplaren met de handtekening van Holbek.

Clubs en internationale functies

Volgens clubdocumenten nam de Japanse club in 1973 met een team deel aan het tweede Wereldkampioenschap Pijproken in Saint-Claude; naar aanleiding van die deelname werd besloten het derde kampioenschap in 1976 in Tokio te organiseren, en Suzuki nam zitting in het organisatiecomité. In 1980 werd hij benoemd tot vicevoorzitter van het in Parijs gevestigde Comité International des Pipe Clubs (CIPC). Naar verluidt werd hij in 1990 verkozen tot erelid voor het leven van de in 1984 opgerichte L'Académie Internationale de la Pipe, en werd hij in diezelfde periode ook uitgenodigd bij het gilde van pijpenmakers van Saint-Claude. In 2004 werd hij verkozen tot voorzitter van de Japanse Pijpenclub, die zo'n dertig lokale clubs onder haar dak verenigde. Deze functies vormen, binnen de geschiedenis van pijpenclubs, de knooppunten die Japan zichtbaar maken.

Bemiddelaarsrol en onderzoek

Het meest tastbare spoor dat Suzuki in de gemeenschap heeft achtergelaten, is zijn bemiddeling bij de opening van de Japanse pijpenmakerij naar het buitenland. Toen de Amerikaanse pijphandelaar Sykes Wilford begin jaren 2000 op zoek ging naar Japanse meesters die hij kon vertegenwoordigen, kwam Suzuki in beeld: hij sprak zelf met de kandidaten, stelde de door hem gekozen namen voor en trad op als tolk toen Wilford naar Japan kwam. De eerste naam die uit die lijst naar voren kwam, was Hiroyuki Tokutomi; zolang de taalbarrière bestond, verliepen ook de correspondentie en verzendingen via Suzuki. In de jaren daarna werden op dezelfde manier ook meesters als Smio Satou en Kei Gotoh in het buitenland bekend. Tussen 2001 en 2008 was hij een vaste deelnemer aan de internationale pijpenbijeenkomst in Chicago; ook daar vertaalde hij meestal de gesprekken tussen Japanse meesters en buitenlandse liefhebbers.

Vanaf de jaren 1990 verschoof zijn aandacht naar onderzoek naar tabaks- en pijpengeschiedenis; naast talrijke artikelen was hij auteur of medeauteur van vijf boeken. In 2018 behaalde hij, naar verluidt, aan de universiteit waar hij was afgestudeerd een doctoraat in de geschiedenis, met als onderwerp van zijn proefschrift de wereldwijde verspreiding van het roken. Het jaar daarop werd hij verkozen tot erevoorzitter van de Académie Internationale de la Pipe.