Ben Rapaport

Ben Rapaport is een Amerikaanse onderzoeker die bekendstaat om zijn meer dan een halve eeuw omvattende schrijverscarrière, waarin hij antieke pijpenverzameling en tabaksliteratuur samenbrengt. Wat hem onderscheidt van andere verzamelaar-schrijvers in de gemeenschap, is dat hij naar de pijp niet alleen kijkt als een rookinstrument, maar als een object op het snijpunt van kunstgeschiedenis, industriële geschiedenis en boekgeschiedenis.

Van Verzamelen naar Onderzoek

Volgens zijn eigen verhaal begon hij in 1959 pijpen te verzamelen; de periode die van zijn verzamelen echt een specialisme maakte, beleefde hij echter tijdens de crisis rond de Berlijnse Muur, toen hij als Amerikaans officier in Duitsland was gestationeerd: de Europese pijpen die hij in antiekwinkels tegenkwam, vormden de kern van zijn latere expertise. Toen hij in 1979 het leger verliet, verschoof het zwaartepunt naar schrijven en onderzoek. Als gecertificeerd taxateur van persoonlijke bezittingen heeft hij namens musea en particuliere verzamelaars taxaties van pijpencollecties uitgevoerd; volgens de registratie van Pipedia is hij sinds 2001 ook adviseur van het onderzoekscentrum voor tabak en samenleving van de Universiteit van Alabama.

Boeken en Bibliografisch Werk

Rapaports schrijverschap verloopt langs twee lijnen. Aan de ene kant staat het bibliografische werk: de compilatie-inspanning die begon met A Tobacco Source Book uit 1972, kreeg zijn volwassen vorm in het in 1989 uitgegeven, omvangrijke The Global Guide to Tobacco Literature, dat dat vroege werk verving. Aan de andere kant staan handboeken voor verzamelaars; het bekendste hiervan, dat jarenlang als het standaardwerk van het vakgebied gold, is A Complete Guide to Collecting Antique Pipes (1979, herziene editie 1998). Zijn boek over meerschuim, Collecting Antique Meerschaums: Miniature to Majestic Sculpture, 1850-1925 (1999), behandelt de snijtraditie van het midden van de 19e tot het begin van de 20e eeuw. De boeken die hij in latere jaren schreef, bestrijken een breed terrein, van opiumpijpen uit de Qing-periode tot de Europese porseleinen pijp, en van tabaksgebruik in de Amerikaanse Burgeroorlog tot de tabaksindustrie tussen 1850 en 1920. Zijn boek uit 2024, The Wide World of Wood Tobacco Pipes, behandelt twee eeuwen van het houten-pijpenambacht.

Een van zijn meest geraadpleegde werken is echter geen boek, maar een lijst: een naar onderwerp geordend overzicht van in het Engels gepubliceerde pijpen- en tabaksboeken, dat hij bijwerkt zodra nieuwe titels verschijnen. Dit soort compilaties maakt de verspreide verzameling pijpenboeken en -publicaties traceerbaar.

Plaats binnen de Gemeenschap

Zijn artikelen verschenen regelmatig in het tijdschrift Pipes & Tobaccos, dat in het voorjaar van 2019 ophield te bestaan; een deel van zijn artikelen is te raadplegen via Pipedia. Hij staat ook bekend om de lezingen die hij geeft bij pijpenclubs. De titels die de gemeenschap hem heeft toegekend, zijn achtereenvolgens: volgens de gegevens in 1973 lidmaatschap van de Pipe Smoker's Hall of Fame, in 1985 oprichtend lid van l'Académie Internationale de la Pipe, in 1989 opname in de Confrérie des Maîtres-Pipiers in Saint-Claude en in 2004 de titel Doctor of Pipes, toegekend door de Chicagoland Pipe Collectors Club. In de discussie dat antieke pijpen en hedendaagse briarverzameling twee afzonderlijke culturen vormen, behoren Rapaports geschriften tot de belangrijkste bronnen van het antieke kamp.