Brad Pohlmann: de Amerikaanse Meester die naar zijn Ambacht Terugkeerde

Brad Pohlmann is een Amerikaanse pijpenmaker die halverwege de jaren zeventig in het ambacht stapte, ruim twintig jaar in een ander beroep werkte en daarna naar de werkbank terugkeerde. Zijn naam wordt zowel genoemd in verband met de tweede generatie van de Amerikaanse handgemaakte-pijpenscene als met de kleine groep meesters die het merendeel van hun eigen gereedschap vervaardigt.

De Jaren in Vermont

Zijn belangstelling voor pijpen ontstond op de middelbareschoolleeftijd, in een tabakswinkel in het Californische Alhambra. Na een reis om de gevestigde Britse pijpenhuizen met eigen ogen te zien, ging hij op zoek naar een meester die hem het ambacht kon leren; toen zijn zoektocht in New York niets opleverde, kwam hij in de herfst van 1976 terecht bij The Briar Workshop, gerund door Elliott Nachwalter en Jorg Jemelka in het Vermontse plaatsje Stowe. De eerste weken werkte hij onbetaald, geleidelijk werd hij de enige die bij alle fasen van de productie betrokken was, en hij specialiseerde zich vooral in kleuring en eindafwerking. In dezelfde ploeg bevond zich ook J. T. Cooke, die later onder zijn eigen naam bekend zou worden. Pohlmann bleef ongeveer vijf jaar in de werkplaats; de onderneming viel uiteen nadat ze naar Florida was verhuisd.

De Lange Onderbreking

In deze periode besloot Pohlmann dat hij, om een blijvend pijpenmaker te kunnen worden, de machine onder de knie moest krijgen. Hij voltooide een leerlingschap gereedschap- en matrijzenmaken (tool and die) van vier jaar en achtduizend uur. Daarna volgde een lange loopbaan in het bedrijfsleven: hij bracht ongeveer zestien jaar door bij Tandem Computers en verliet het bedrijf toen dat eerst door Compaq en vervolgens door Hewlett-Packard werd overgenomen. Naar eigen zeggen kreeg hij in deze jaren ook de kans om samen te werken met de eigenaar van de inmiddels gesloten pijpenfabriek van Arlington en met meesters die daar hadden gewerkt, zoals Charlie Tusa.

De meeste bronnen noemen 2003 als het jaar van zijn terugkeer naar de werkbank; sommige verslagen geven een jaar later aan. Via zijn oude collega Cooke verwierf hij een voorraad vijftien jaar oud gerijpte bruyèrewortel (briar). Een keerpunt vormden de paar keer dat hij, na een ontmoeting op de pijpenbeurs van Chicago, in de werkplaats van Todd Johnson werkte; daar leerde hij de methode "eerst vormen, dan boren". Bij deze volgorde, waarbij de gaten pas worden geboord nadat het blok zijn vorm heeft gekregen, kan de nerfrichting worden gevolgd om vrijere vormen te maken.

Vakmanschap en Kenmerkende Signatuur

Bij Pohlmanns pijpen wordt de steel niet uit een kant-en-klare mal gehaald maar met de hand gesneden uit materiaal in staafvorm en op de romp bevestigd met een tenon van Delrin; naast geharde rubber (vulkaniet) behoort ook bakeliet tot de materialen die hij gebruikt. Zijn vormtaal lag aanvankelijk dicht bij de Deense school; in latere jaren, zo heeft de meester zelf aangegeven, is hij overgestapt naar een scherpere, vloeiendere richting. Onder de inspiratiebronnen die hij in interviews noemt, bevinden zich S. Bang, Tom Eltang, Kei'ichi Gotoh, Yuki Tokutomi, Cornelius Mänz en Paolo Becker. Voor accessoireonderdelen gebruikt hij tamarindehout, buksboom, zwart palmhout, hoorn en bamboe; op het oppervlak wisselt hij tussen een gepolijste afwerking en zijn eigen ontwikkelde zandstralingen. Zijn pijpen dragen een gebogen "Pohlmann" met daaronder de stempel "USA".

De meester werkt tegenwoordig in de Applegate-vallei in het zuiden van Oregon, in een werkplaats die hij deelt met zijn vrouw en collega Silver Gray. Dat hij het merendeel van zijn werktuigbank en apparatuur zelf maakt, wordt vaak genoemd als de belangrijkste reden voor de precisie waar zijn werk om bekendstaat.