College Class Pipes: De Klaspijpen van Amerikaanse Universiteiten

College class pipes (universitaire klaspijpen) zijn het product van een studententraditie die van het einde van de negentiende eeuw tot het midden van de twintigste eeuw op Amerikaanse campussen leefde. Onder één en dezelfde naam gaan in feite twee afzonderlijke gewoontes schuil: de ceremoniële pijp die tijdens de diplomaplechtigheid gezamenlijk werd gerookt en vervolgens gebroken, en de persoonlijke pijp die de student jarenlang bij zich droeg, met in de kop de beginletter van zijn school en zijn afstudeerjaar gegraveerd.

De Pijp die Tijdens de Plechtigheid Werd Gerookt en Gebroken

Aan de gevestigde universiteiten van de oostkust werd het einde van het academiejaar gevierd met een plechtigheid waarbij de laatstejaarsstudenten in een kring gingen staan en om de beurt uit één en dezelfde gevulde kop tabak rookten. Aan Yale staat deze plechtigheid bekend als Class Day; volgens de universiteit zelf heeft de traditie een geschiedenis van meer dan honderdvijftig jaar, met een begin dat volgens de bronnen wordt gedateerd op 1859. De handeling waarmee de plechtigheid werd afgesloten, verschilde van school tot school: aan Yale werden de pijpen op de grond kapotgeslagen, terwijl ze aan Princeton werden stukgegooid tegen het kanon dat sinds 1840 half ingegraven ligt op Cannon Green, ten zuiden van Nassau Hall. Volgens de overlevering waren de pijpen die bij deze plechtigheden werden gebruikt, langstelige kleipijpen; deze lange steel is ook het onderscheidende kenmerk van de vorm die bekendstaat als churchwarden. Het breken van de pijp symboliseerde het einde van de studentenjaren.

Op sommige scholen ging de pijp niet over het afstuderen, maar over de rivaliteit tussen klassen. Aan Washington & Jefferson College werd in de jaren 1870 en 1880 bij de opening van de jaarlijkse atletiekwedstrijden tussen eerste- en tweedejaars een "Pipe of Peace" gerookt. De naam was ontleend aan het destijds populaire beeld van de Amerikaanse inheemse volken; ook het inburgeren van de term vredespijp als uitdrukking in het Engels valt in diezelfde jaren.

Letter, Cijfer en Klaspijpcomités

De persoonlijke klaspijp verving deze ceremoniële traditie niet, maar kwam ernaast te staan. Eerst begon men een zilveren plaatje met de beginletter van de school in te leggen op het naar buiten gekeerde vlak van de kop. Volgens de overlevering was het de tabaksverkoper Lew L. Stoddard uit New Haven die de eigenlijke stap zette en rond 1900 de cijfers van het afstudeerjaar aan weerszijden van de letter toevoegde; in een advertentie uit 1908 presenteert hij zichzelf als de uitvinder van de cijfers op de klaspijp. In diezelfde jaren zouden studenten van Yale de klaspijp zijn gaan verkiezen boven de gebruikelijke klaswandelstok.

De traditie creëerde al snel haar eigen instelling. Elke klas richtte haar eigen "klaspijpcomité" op, en uit de door het comité verzamelde ontwerpen werd door stemming van de klas de pijp van dat jaar gekozen. Het gekozen ontwerp werd omgezet in een overeenkomst met een tabaksverkoper die het letter- en cijferwerk op zich zou nemen; voor de kop werd doorgaans het populairste merk van dat seizoen voorgesteld, terwijl de overeenkomst afhankelijk werd gesteld van voldoende bestellingen van studenten. In de bronnen komt deze drempel meestal neer op honderd studenten. Dit systeem functioneerde zo vanaf het begin van de jaren 1900 tot het einde van de jaren 1920.

De Pijp Zelf en de Leveranciers

De gekozen pijpen behoorden meestal tot de bekende briar-merken (heideworstel) van die tijd; in de tot ons gekomen exemplaren komt de bulldog-vorm vaak voor. Er bestaan ook bescheidener voorbeelden: in collecties zijn maïskolvenpijpen te vinden met een letter en cijfer erop. Aan de leveringszijde vallen vooral de tabaksverkopers rond de campus op. John Middleton, geopend in 1856 in Philadelphia, werd dankzij later toegevoegde winkels en een postorderafdeling een adres van nationale bekendheid; de Owl Shop, geopend in 1934 op enkele stappen van de campus van Yale, geldt voor latere generaties als de belangrijkste bron voor Yale-klaspijpen.

Het Uitdoven van de Traditie

Met de Grote Depressie, die in 1929 begon, worden de gegevens over de klaspijp schaarser; waar voorheen alleen de topmerken werden gekozen, ziet men in dit decennium een overstap naar goedkopere merken. De traditie keert in de jaren veertig terug, maar vindt haar oude bloei niet meer terug. Na de Tweede Wereldoorlog tast de verspreiding van de sigaret op de campussen de positie van de pijp als studentensymbool aan, en aan het begin van de jaren zestig komt de traditie van de klaspijp feitelijk ten einde. Toch heeft de traditie een spoor nagelaten in de cultuur: in Eugene O'Neills stuk Ah, Wilderness!, dat in 1933 in première ging en zich afspeelt op 4 juli 1906 in een stadje in Connecticut, draagt de jonge Yale-student Arthur een zware klaspijp in zijn hand, met in de kop een grote "Y" en aan weerszijden ervan de cijfers van zijn klas.