Dunhill Dead Root (DR)

Dunhill Dead Root, afgekort DR, is het stempel dat wordt aangebracht op de koppen met rechte nerf (straight grain), die worden beschouwd als de hoogste categorie binnen de productie van Dunhill. De afkorting betekent in het Engels "dode wortel" en verwijst zowel naar de wortelknol waaruit de pijp is gesneden, als naar een claim die het merk in zijn vroege reclame naar voren bracht. Deze tweede betekenis van de naam is veel meer bediscussieerd dan het stempel zelf.

De Oorsprong van het Stempel

De eerste tabakswinkel van Dunhill aan Duke Street opende in 1907; in welk jaar het DR-stempel voor het eerst werd gebruikt, staat niet vast. Volgens de overlevering is het stempel uiterlijk halverwege de jaren 1910 te zien; sommige onderzoekers leggen het begin terug tot de eerste jaren waarin het bedrijf met pijpen begon. Het stempel verving op de kant van de kop waar het merk stond, de letter die de afwerking aangaf. Omdat de enige effen afwerking van het merk tot 1931 Bruyère was, dragen alle vroeg gedateerde DR's deze afwerking. Ook de productieplaats van deze koppen verschilde: vóór 1920 werden DR's met de hand gesneden uit de ruwe knol in de Londense werkplaats, terwijl de meeste gewone Bruyère's in Frankrijk werden gedraaid en alleen voor de afwerking naar Londen kwamen.

Toen in 1931 de lichte, duidelijk generfde Root Briar-afwerking in productie ging, veranderde ook de maatstaf. Vanaf het jaar erop werden DR's met deze afwerking aangeduid, en het stempel nam de vorm DRR aan; men neemt aan dat de tweede letter naar Root verwijst. Stempels worden niet los gelezen, maar samen met de andere tekens die dienen om de pijp tot op het jaar te dateren; deze details worden behandeld in het artikel Dunhill-octrooistempels en datering.

Is de "Dode Wortel" Werkelijk Dood?

In de vroege affiches en catalogi van het merk stond geschreven dat de pijpen werden gesneden uit wortels van meer dan honderd jaar oud, die in de natuur eeuwenlang op eigen kracht waren "gehard". De levenscyclus van de plant ondersteunt dit beeld niet: het nerfpatroon in de knol van de heidestruik (erica) die als briar wordt bewerkt, ontstaat terwijl de plant seizoen na seizoen groeit; zodra de knol uit de grond is gehaald, komt er geen nieuwe bijdrage meer aan het patroon. In de huidige praktijk worden knollen uit levende planten gehaald, urenlang gekookt en maandenlang gedroogd; het duurt dertig tot zestig jaar voordat ze een bewerkbare omvang bereiken. De meeste deskundigen lezen de term "dode wortel" daarom niet als een materiaalcategorie, maar als een naam die is overgebleven uit de reclametaal.

Ook het werk achter het stempel is geen toeval, maar het resultaat van selectie. De rechte nerf wordt niet ontdekt als verrassing tijdens het draaien van de kop, maar vastgesteld tijdens de sortering van de ruwe briar, nog vóór het snijden; de vorm wordt vaak bepaald op basis van de aanwezige nerf. Daarom wordt DR beschouwd, niet zozeer als een apart materiaaltype, maar als een kwaliteitsniveau dat via selectie wordt bereikt.

Classificatie

In de vroege periode was het onderscheid tussen DR's onderling niet gebaseerd op nerfkwaliteit: tot eind jaren 1940 vermeldden de catalogi deze pijpen in enkele commerciële categorieën, maar welk stempel deze categorieën onderscheidde, is vandaag niet bekend. Het gebruik om de nerfkwaliteit met een letter aan te duiden, begon volgens de overlevering eind jaren 1940; in de oplopende reeks van A tot J was J het hoogste niveau. Het is bekend dat in collecties de graden A tot en met E het vaakst voorkomen en dat graden na F zeldzamer worden.

De sterren werden halverwege de jaren 1970 geïntroduceerd. Volgens een overgeleverde interne bedrijfscorrespondentie werd in juni 1974 besloten om elke rechtgenerfde pijp van een extra teken te voorzien; het aantal sterren gaf aanvankelijk de lengtegroep van de pijp aan, en pas na 1979 kwam het teken rechtstreeks overeen met de nerfgraad. In diezelfde periode werd het stempel XL toegevoegd voor grote exemplaren. Volgens informatie afkomstig van het bedrijf zelf worden de rechtgenerfde Root Briar-pijpen tegenwoordig gerangschikt in acht niveaus, van één ster tot DRH; de Amber Flame-serie, naar verluidt geïntroduceerd in 2000, zet dezelfde logica voort, maar dan met een vlamteken in plaats van sterren.

Door de President Geselecteerde Reeksen

Er wordt nog een praktijk overgeleverd die buiten de classificatie valt: twee keer per jaar werd een kleine groep pijpen apart gezet en door de bedrijfspresident zelf beoordeeld. Op deze pijpen werden de vermelding "Specially Selected By" en de handtekening van de president aangebracht. Er wordt gezegd dat deze selectie begon onder Alfred Dunhill en eindigde onder het voorzitterschap van Richard Dunhill; de begindatum is niet gedocumenteerd. Alfred Dunhill droeg het voorzitterschap van het bedrijf in 1928 over aan zijn zoon en overleed op 2 januari 1959; daarom blijft het voor verzamelaars een open vraag hoe laat gedateerde exemplaren met zijn handtekening moeten worden gedateerd.