Falk en het Patent voor de Dubbelkanaalspijp

Falk is in de pijpengeschiedenis geen merk- of ateliernaam, maar de naam van één enkel patent. Het eigenlijke specialisme van George L. Falk, woonachtig in de stad Brockton in de staat Massachusetts, was volgens de patentregisters draagbare koelsystemen; de enige aanvraag waarmee hij de pijpenliteratuur binnenkwam, is het ontwerp dat hij "double flue pipe" (dubbelkanaalpijp) noemde. Hij diende de aanvraag in op 25 augustus 1958; het patent werd op 11 september 1962 verleend onder nummer US 3.053.262 en de beschermingsduur liep af op 11 september 1979. Daarom komt de naam Falk niet voor in merklijsten, maar in patenttitels: wat overblijft, is geen serieproduct, maar een op papier voorgestelde oplossing.

Het Probleem dat Moest Worden Opgelost

De klacht waarop het patent berust, is wat pijprokers "natte hiel" (wet heel) noemen: speeksel dat vanuit het mondstuk naar beneden komt, volgt het rookkanaal, bereikt de kop en maakt de onverbrande tabak op de bodem nat, waarna het vocht capillair omhoog trekt. Het gevolg is een bedorven smaak, verstopte trek, tabak die deels helemaal niet verbrandt, en de noodzaak de pijp steeds opnieuw aan te steken. Het patentdocument wijst er ook op dat dit beeld vaak verkeerd wordt gediagnosticeerd; de schuld wordt bij de pijp of de tabak gelegd, en uit gewoonte wordt de tabak steviger aangedrukt, terwijl natte tabak juist steviger blijft zitten, waardoor deze handeling de verstopping alleen maar verergert. Voor andere oplossingen voor hetzelfde probleem, zie pijpfilters en -systemen en het Filto-systeem van Robert L. Smith.

De Logica van het Ontwerp

Het voorstel van Falk is om, in plaats van één kanaal zowel voor rook als voor vloeistof te gebruiken, deze twee te scheiden. In het lichaam wordt, naast het rookkanaal, een tweede afvoerkanaal aangebracht; de vloeistof die van de kant van het mondstuk komt, wordt van het rookkanaal afgeleid en via dit kanaal naar een apart putje geleid, waar het zonder contact met de tabak kan worden opgevangen en geleegd. De tweede claim van het ontwerp betreft eenvoud: het document stelt dat het hele mechanisme uit slechts twee onderdelen bestaat, wat zowel het gebruik vereenvoudigt als het mogelijk maakt het uniform en tegen lage kosten te produceren. Zo wordt verwacht dat alle tabak in de kop volledig tot droge as verbrandt en dat aan het einde van het roken een droge kop overblijft.

De Nagelaten Sporen van het Patent

De oplossing van Falk is een van de patenten die halverwege de twintigste eeuw werden aangevraagd voor het probleem van vocht en condensatie; in de patentregisters uit diezelfde jaren zijn ook andere mechanismen te zien, met filters, absorberende uiteinden of condensatiekamers. Of deze ontwerpen ooit tot een wijdverbreide productie zijn uitgegroeid, is meestal een aparte vraag, en in het geval van Falk bestaat er buiten het patent zelf geen enkel ander document. Toch vormen patentregisters een eerstehands bron die laat zien welke problemen men in die tijd probeerde op te lossen; voor de plaats van deze registers bij het dateren, zie het artikel pijppatenten, en voor de technische kant van de discussie over het rookkanaal, het artikel luchtstroom.