General Dawes- en Captain Warren-pijpen

De General Dawes- en Captain Warren-pijpen zijn twee bruyère (briar)-modellen uit het eerste kwart van de twintigste eeuw die afwijken van de klassieke pijpanatomie. Bij beide komt de steel niet uit de bodem van de kop, maar uit een punt dicht bij de opening; de kop hangt zo als het ware onder de steel. In het Engels wordt deze opstelling "underslung" genoemd, en de reden ervoor is bij beide dezelfde: het zware, gecondenseerde deel van de rook vasthouden in een kamer onder de kop, om de rook die de mond bereikt droger te maken.

De General Dawes-pijp

De eigenaar van het ontwerp is Charles H. Lyon uit Chicago. Volgens het octrooiregister werd de aanvraag in september 1920 ingediend en werd Amerikaans octrooi nr. 1.468.306 op 18 september 1923 verleend. Het document beschrijft een systeem met twee kamers: een binnenkamer die op de buitenwand wordt geschroefd, met daartussen een lange, spiraalvormige rookweg. De rook wordt vanaf de bodem van de binnenkamer omlaag getrokken, vertraagt onderweg terwijl hij herhaaldelijk van richting verandert, en laat een deel van de vaste deeltjes die hij meedraagt achter in de opvangkamer eronder. Qua logica doet de constructie denken aan de kalebaspijp (calabash). Het model, geproduceerd onder de naam Lyon Mfg. Co., werd in 1924 op de markt gebracht onder de naam "The General"; in de seriematige exemplaren was de binnenkamer van bakeliet gemaakt.

De naam waaronder het model bekend bleef, kwam echter niet van de uitvinder, maar van de gebruiker. Charles Gates Dawes (1865-1951) werd in oktober 1918 bevorderd tot brigadegeneraal, deelde in 1925 de Nobelprijs voor de Vrede voor het plan dat na de Eerste Wereldoorlog het herstelbetalingsstelsel van Europa opnieuw ordende, was van 1925 tot 1929 vicepresident onder Calvin Coolidge, en was van 1929 tot 1931 ambassadeur in Londen. Omdat hij op openbare foto's zijn pijp bijna nooit weglegde, gaf de Britse pers de pijp de naam "Old Underslung". Tijdens de verkiezingscampagne van 1924 gebruikte zijn partij de pijp zowel als embleem als als geschenk; deze voortdurende aanwezigheid in de kranten maakte van het model in korte tijd een landelijk bekend object. De zichtbaarheid bracht ook kritiek met zich mee: een campagneposter die in Maine werd gedrukt, werd teruggetrokken na bezwaren dat hij een slecht voorbeeld voor jongeren zou zijn; in 1925 stuurde een tabaksbestrijdende organisatie uit Indianapolis Dawes een telegram met het verzoek zijn gewoonte op te geven. Voor andere voorbeelden van hoe de pijp deel werd van een publieke identiteit, zie het artikel Beroemde pijprokers.

De Captain Warren-pijp

Van dit model bestaat geen octrooiregistratie, en er is ook geen solide document over de persoon naar wie het werd genoemd; zelfs de voornaam van de "Captain Warren" uit teksten uit die tijd is onbekend. Wel is bekend dat de eerste exemplaren in Groot-Brittannië werden gemaakt. Het model verschijnt begin twintigste eeuw in de catalogi en prijslijsten van gevestigde firma's: de catalogus van Benson & Hedges uit 1907, de lijst van Loewe uit 1910 en de catalogus van Adolph Frankau & Co. uit 1912 — in dat laatste geval onder de rubriek "health", oftewel gezondheidspijp. Kapp & Peterson produceerde in dezelfde jaren zijn eigen Captain Warren onder de naam "Fiscal"; BBB bracht in de jaren zestig het model "Warren Drysmoker" nummer 1503 uit. Dezelfde vorm werd ook in verschillende Engelse fabrieken van meerschuim gemaakt. Volgens de registers van de Science Museum Group bevindt zich in de collectie een in Engeland gemaakt exemplaar, beschreven als "Captain Warren's filter", met een uitneembare kleikamer op een briar kop, gedateerd tussen 1880 en 1925.

Het lot van beide pijpen

Uiterlijk zijn ze het makkelijkst te onderscheiden aan de bodem: modellen van Dawes hebben doorgaans een platte bodem, zodat de pijp op een oppervlak kan staan, terwijl de bodem bij Captain Warren meestal rond is. De zichtbaarheid van de General Dawes hing grotendeels af van de publieke aanwezigheid van één persoon; naarmate hij van het toneel verdween, verdween ook het model uit productie, en tegenwoordig wordt het bijna uitsluitend als verzamelobject beschouwd. De Captain Warren daarentegen bleef het grootste deel van de eeuw stil, om vervolgens opnieuw te worden opgepakt door Italiaanse ateliers; naast namen als Ser Jacopo, Cavicchi en Paronelli maakte ook Savinelli zijn eigen interpretaties. Voor het bredere kader van soortgelijke zoektochten, zie het artikel pijpfilters en -systemen.