Het Debat over Eenvoudig Taalgebruik in de Pijpenwereld

Het debat over eenvoudig taalgebruik in de pijpenwereld is een kritische stroming die is ontstaan doordat het vocabulaire dat pijp- en tabaksliefhebbers onderling gebruiken de laatste jaren snel is uitgebreid. Het debat richt zich niet op eeuwenoude technische termen, maar vooral op de bijvoeglijke naamwoorden, afkortingen en aan andere vakgebieden ontleende begrippen die de afgelopen dertig, veertig jaar vooral in forumberichten en reclameteksten zijn ontstaan. Voor een gedetailleerd overzicht van de termen kan het item Woordenlijst van Pijptermen worden geraadpleegd.

Oud Jargon: Het Tabaksvocabulaire van de 19e Eeuw

Het is niet nieuw dat tabak zijn eigen jargon voortbrengt. Cope's Tobacco Plant, uitgegeven door Cope Bros & Co in Liverpool tussen 1870 en 1881, was een tijdschrift dat alles wat met tabak te maken had verzamelde, en besteedde naar verluidt in een editie uit 1880 een artikel rechtstreeks aan jargon. Slangwoordenboeken registreren snout, weed en old rope als benamingen voor tabak; de lange kleipijp werd in de volksmond yard of clay genoemd. Een voorbeeld dat laat zien dat termen niet altijd betekenen wat ze lijken te betekenen, is het item "Her Majesty's Tobacco Pipe" in de verzameling Slang and Its Analogues uit 1893 van John S. Farmer en W. E. Henley: de uitdrukking heeft niets met een pijp te maken, maar verwijst naar de oven waarin in beslag genomen tabak bij de douane werd verbrand.

Dezelfde eeuw bracht ook voorbeelden voort waarin terminologie met humor werd opgeblazen. The Anatomy of Tobacco, dat Arthur Machen in 1884 publiceerde onder het pseudoniem Leolinus Siluriensis, deelt het pijproken, in navolging van Robert Burtons Anatomy of Melancholy, op in scholastieke definities; naar verluidt komt ook de indeling waarbij een pijp van één materiaal "simpel" en van meerdere materialen "samengesteld" wordt genoemd, uit dit boek. De academische inventarisatie van volksbenamingen werd gemaakt door Katherine T. Kell, in het artikel "Folk Names for Tobacco" dat in 1966 verscheen in het Journal of American Folklore.

Nieuwe Termen en Hun Bronnen

Een deel van het huidige vocabulaire kan tot op de letter worden gedocumenteerd. Kapnismology (de studie van rook) en de afgeleiden ervan zijn woorden die C. Bruce Spencer, oprichter van het kwartaaltijdschrift Pipe Smoker dat in het voorjaar van 1983 begon te verschijnen, uit het Grieks afleidde; ze werden geïntroduceerd in de lente-editie van 1984 van het tijdschrift. Hoewel het tijdschrift, dat werd uitgegeven binnen Pipe Collectors International met hoofdkantoor in Chattanooga, in 1988 ophield te bestaan, bleef de term in gebruik. Lunting (wandelen terwijl je pijp rookt) is veel ouder: het komt voor in The Scottish Gallovidian Encyclopedia van John Mactaggart uit 1824, en de herkomst wordt teruggevoerd op het Nederlandse woord lont. Calamology, voorgesteld voor de studie van het pijproken zelf, heeft echter geen ingang gevonden.

Een andere groep termen komt rechtstreeks uit de handelstaal en de betekenis ervan staat ter discussie: estate voor een tweedehands pijp, new old stock (NOS) voor voorraad die nooit is verkocht en op de plank is blijven liggen, vintage met een onduidelijke leeftijdsgrens, en museum quality zonder duidelijk gedefinieerd criterium. De eerste van deze wordt apart behandeld in het item Het Begrip Estate-pijp. Cellaring, dat het lang laten rijpen van tabak beschrijft, komt van het woord voor kelder; toch heeft het rijpen geen noodzakelijk verband met een kelder — de details van dit onderwerp staan onder de titel het rijpen van tabak. Een derde groep is ontstaan in forumberichten: DGT (het uren, zelfs dagen later afmaken van een halfgerookte kop), POTD (pijp van de dag), PAD en TAD (de neiging om pijpen en tabak te verzamelen). Voor de term ghosting, gegeven aan het feit dat de smaak van eerder gerookte tabak in de pijp achterblijft, wordt in het Turks de vertaling spookaroma gebruikt.

Twee Standpunten

In de gemeenschap staan twee benaderingen tegenover elkaar. Volgens de voorstanders van de termen brengt elk vakgebied na verloop van tijd zijn eigen afkortingen voort; deze woorden vervangen lange uitleg en versnellen de communicatie tussen liefhebbers. De andere partij stelt dat de meeste woorden niets nieuws vertellen en vaak niet meer zijn dan opgesmukte manieren om "oud" of "gebruikt" te zeggen; in dezelfde kritiek wordt ook aangevoerd dat de termen vooral de verkooptaal dienen en dat de opeenstapeling van afkortingen een muur opwerpt tussen nieuwkomers en de rest. De bekendste verdediging van dit tweede standpunt is het artikel van de antieke-pijpenonderzoeker Ben Rapaport, gepubliceerd op Pipedia. Het debat zelf is ook niet nieuw: aan het einde van de 19e eeuw werden in de Engelse pers al vergelijkbare waarschuwingen geuit dat een slangwoord een lange wachttijd moest doorstaan voordat het in het woordenboek werd opgenomen.