Pijpenclubs (Pipe Clubs)

Pijpenclubs (pipe clubs) zijn vrijwillige gemeenschappen waarin pijprokers en verzamelaars regelmatig samenkomen. De meeste worden opgericht op stads- of regionaal niveau en werken met een geschreven statuut en een gekozen bestuur. Boven de lokale clubs staan nationale federaties, en daarboven een internationale coördinatieraad; deze drielaagse structuur vormt het huidige georganiseerde gezicht van de gemeenschap. Voor de historische voorlopers van de clubs kan het artikel Geschiedenis van Pijpenclubs worden geraadpleegd.

De Werking van een Lokale Club

Een typische club komt een of twee keer per maand samen. De gebruikelijke inhoud van de bijeenkomsten bestaat uit tabakspresentaties, pijp- en stempelinspecties, lezingen over geschiedenis of verzamelingen, en uitwisseling van ervaringen. Het aantal leden varieert van enkele tientallen tot enkele honderden. De Pipe Club of London, opgericht op 23 februari 1970, is een vroeg voorbeeld doordat het merendeel van de vijfenveertig leden die de oprichtingsvergadering bijwoonden banden had met de pijpen- en tabakshandel; de eerste voorzitter was Rupert Davies, de acteur die Maigret speelde bij de BBC. De club werd eerst opgericht onder de koepel van de Pipe Club of Great Britain, en zette na de ontbinding van deze overkoepelende structuur eind 1978 zelfstandig haar werk voort.

Een deel van de clubs groeit met de tijd uit tot beursorganisator. De Chicagoland Pipe Collectors Club, ontstaan eind jaren tachtig uit de fusie van twee afzonderlijke gemeenschappen aan de noord- en zuidkant van Chicago en in 1995 geregistreerd als non-profitorganisatie, organiseerde in 1996 haar eerste beurs. Voor de geschiedenis van dit evenement kan het artikel Frank Burla worden geraadpleegd. De in 1993 in Noord-Amerika onder de naam Ohio Pipe Collectors opgerichte gemeenschap nam in 1997, toen het lidmaatschap zich had uitgebreid tot achtentwintig staten en Canada, de naam North American Society of Pipe Collectors aan.

Federaties en de Internationale Raad

Op nationaal niveau verenigen clubs zich in federaties. In het Verenigd Koninkrijk vervult de UK Federation of Pipe Clubs deze functie, in de Verenigde Staten de United Pipe Clubs of America; de federaties helpen bij de oprichting van nieuwe clubs, coördineren de agenda's onderling en organiseren de nationale kampioenschappen. De titel "Pipe Smoker of the Year", sinds 1965 in Groot-Brittannië uitgereikt, werd in 2004 beëindigd vanwege regelgeving die reclame voor tabak verbood; de titel werd in 2014 opnieuw uitgereikt door de UK Federation of Pipe Clubs, tijdens het nationale langzaam-rookkampioenschap in Newark. De titel dat jaar ging niet naar een beroemdheid, maar naar de aftredende voorzitter van de federatie, vanwege zijn aandeel in het opnieuw opstarten van het nationale kampioenschap.

De internationale koepel is de CIPC (Comité International des Pipe Clubs), waarvan de naam in het Nederlands kan worden vertaald als Internationaal Comité van Pijpenclubs. De raad werd in 1973 opgericht in het Franse briar-pijpencentrum Saint-Claude, als gezamenlijke organisatie van nationale clubverenigingen. Zijn taak is clubs samen te brengen, de tradities van de gemeenschap te bewaren en gemeenschappelijke regels toe te passen bij wedstrijden. Onder de aangesloten landen bevinden zich ook gevestigde gemeenschappen zoals de kring van de Accademia della Pipa in Italië.

Langzaam-rookkampioenschappen

Het meest zichtbare evenement van de clubcultuur is de langzaam-rookwedstrijd. Het eerste Europese kampioenschap werd in 1969 gehouden, het eerste wereldkampioenschap in 1971; beide vonden plaats in de Italiaanse stad Arona. Volgens het CIPC-reglement gebruiken alle deelnemers dezelfde hoeveelheid tabak, een vergelijkbare pijp en hetzelfde type stopper: er wordt drie gram tabak in de kop gedaan, er worden slechts twee lucifers gegeven om aan te steken, en het doel is de gloed zo lang mogelijk te laten branden zonder deze opnieuw aan te steken. De CIPC organiseert elk jaar een internationale wedstrijd in een van de aangesloten landen; binnen deze kalender is het wereldkampioenschap sinds een beslissing van 1982 om de vier jaar geworden, terwijl de wereldbeker, waarin clubteams strijden, in 1985 van start ging. De tijden worden in uren gemeten; het door de Italiaanse pijpenmeester Claudio Cavicchi tijdens een wereldkampioenschap behaalde resultaat van meer dan drie uur en negen minuten wordt beschouwd als een van de bekende langste tijden.