Pijpveilingen en de cultuur van het openbaar veilen

Pijpveilingen zijn verkopen waarbij verzamelpijpen via een openbare veiling van eigenaar wisselen. Een deel is rechtstreeks aan tabaksgerelateerde voorwerpen gewijd; een veel groter deel bestaat uit gemengde verkopen waarbij pijpen als losse kavels tussen catalogi van souvenirs, literatuur of decoratieve objecten belanden. Naarmate online bieden gangbaarder werd, breidde de kring van deelnemers aan deze verkopen zich uit en begonnen de resultaten een moeilijk te voorspellen spreiding te vertonen. Voor de geschiedenis van veilinghuizen en institutionele verkopen kan het artikel Pijpveilingen worden geraadpleegd.

Wat de taxatie van het veilinghuis wel en niet vertelt

Het veilinghuis publiceert voor elk kavel een waardebereik; dit wordt de "taxatie van het huis" genoemd. Dit bereik voorspelt niet hoe de verkoop zal aflopen, maar geeft het oordeel weer waartoe de expert van het huis kwam bij het begin van zijn werk. Onder verzamelaars leeft de gevestigde opvatting dat het bereik bij huizen die geen deskundige inzetten die pijpwaarden kent, een aanzienlijke foutmarge in zich draagt. In de praktijk betekent dit dat een kavel de taxatie in dezelfde catalogus meermaals kan overtreffen, terwijl een kwalitatief goed exemplaar van een bekend merk zonder enig bod kan wegvallen.

Bij een veiling met oplopende biedingen is de tegenprestatie geen vooraf gemeten grootheid, maar een resultaat dat ter plekke in de zaal ontstaat. Het onderzoek "The Bidder's Curse" van Ulrike Malmendier en Young Han Lee, gepubliceerd in 2011 in de American Economic Review, toont aan dat het bij online veilingen geen uitzondering maar eerder regel is dat het winnende bod boven de vaste prijs van hetzelfde product uitkomt dat tegelijkertijd elders wordt aangeboden, en dat deze neiging ook bij zeer ervaren deelnemers aanhoudt. De rekening van de deelnemer stopt ook niet bij het hamerbedrag: daar komen het aandeel van het huis zelf (het opgeld) en posten in verband met de verzending van het stuk naar het adres bij; het opgeld loopt bij sommige huizen op tot bijna een vijfde van het verkoopbedrag.

Het gewicht van herkomst

Wat een pijp het sterkst onderscheidt van vergelijkbare exemplaren is vaak niet het materiaal of de signatuur, maar het feit dat met documenten kan worden nagegaan aan wie hij toebehoorde. Nalatenschappen van beroemde rokers vormen daarom een aparte categorie. De nalatenschap van Bing Crosby, met meer dan duizend kavels, werd volgens kranten uit die tijd samen met zijn pijpen op 28 mei 1982 in San Francisco door Butterfield's geveild. De bezittingen van Albert Einstein kwamen in twee afzonderlijke verkopen aan bod: een met zandgestraald oppervlak afgewerkte billiard gesigneerd door Davidoff, die in de Londense verkoop van Christie's van 12 juli 2017 werd aangeboden, sloot ver boven de taxatie af; op de door RR Auction op 25 september 2021 in Boston georganiseerde verkoop overtroffen negen gewone briarpijpen uit zijn huis in Princeton, samen met zijn houten bijzettafel, opnieuw ruimschoots de verwachting. Een andere pijp die Einstein in 1953 aan een vriend gaf, kwam in 1979 in de collectie van het Smithsonian terecht. Ook op de verkoop van de bezittingen van Hugh Hefner, die op 30 november en 1 december 2018 bij Julien's Auctions werd verdeeld, ging de meeste belangstelling uit naar een gewone briarpijp met een ingekerfd insigne van een instelling. Voor namen die met de pijp worden geassocieerd, kan het artikel Beroemde pijprokers worden geraadpleegd.

Conditierapport en beschrijvingsfouten

Het eigenlijke risico van een openbare veiling is niet de concurrentie, maar het gebrek aan informatie. De catalogusfoto toont zelden de volledige geschiedenis van een stuk; barsten, herstelde naden en latere ingrepen worden vaak pas zichtbaar in het conditierapport dat apart bij het huis moet worden opgevraagd. Ook bij antieke schuimsteenstukken komen beschrijvingsfouten vaak voor: een sigarenmondstuk en een rookpijp, of het originele mondstuk en een later aangebracht exemplaar, kunnen in de catalogus met elkaar worden verward. Een voorzichtige deelnemer vraagt vóór het bieden een schriftelijk conditierapport aan en informeert daarnaast naar het stempel en de reparatiegeschiedenis; komt er geen rapport, dan geldt het overslaan van dat kavel in de verzamelaarswereld als een redelijke houding.

Ambachtswerk en estate-verkopen

Naast beroemde nalatenschappen worden er ook verkopen georganiseerd die uitsluitend aan ambachtelijk werk en tweedehands pijpen zijn gewijd; voor de naam en definitie van deze tweede groep binnen de gemeenschap kan het artikel Het begrip Estate Pipe worden geraadpleegd. In zulke catalogi komen zowel individueel gesigneerde exemplaren voor als volledige, uit één hand verzamelde collecties die over meerdere sessies worden verdeeld. Oplopend bieden is niet de enige methode; de methode van het gesloten bod, waarbij deelnemers elkaars bedrag niet zien, wordt bij kavels met een herdenkings- of schenkingskarakter verkozen omdat ze een rustiger verloop garandeert. Zo schonk Nanna Ivarsson, dochter van Lars Ivarsson, na diens overlijden op 11 februari 2018 de laatste pijp die haar vader voltooide — gestempeld met zijn geboorte- en sterfdatum — aan een bijeenkomst van Chicagoland-pijpverzamelaars; de pijp vond datzelfde jaar via deze methode zijn eigenaar.