Ronni Bikacsan

Ronni Bikacsan is een pijpreparatie- en restauratiemeester die in de stad Nashville, in de staat Tennessee (VS), werkt onder de naam NightOwl Pipe Works. In de pijpengemeenschap is hij bekend om het herstellen van gebroken pijpen, maar ook om zijn toepassing van "blueprinting" (het opnieuw naar een ontwerpplan schalen), waarbij hij het rookkanaal van bestaande pijpen van begin tot eind opnieuw dimensioneert.

Zijn Weg naar het Vak

Voordat hij in de pijpenwereld terechtkwam, werkte hij op het gebied van techniek en meetinstrumenten, elektronica, het bouwen van bijzondere auto's en het repareren van antieke klokken; hij zegt dat deze achtergrond, gebaseerd op meetnauwkeurigheid en fijn mechanisch werk, rechtstreeks is doorgevloeid in zijn werk in het atelier. In Nashville werkte hij een tijdlang bij de pijpenmaker Jody Davis; Davis verhuisde in latere jaren naar de stad Yuma in Arizona. De maatstaf die hij uit deze periode meenam, is eenvoudig: de rook moet zich verplaatsen door één enkel kanaal met een constante doorsnede, van de bodem van de kamer tot de bijtrand. Dat de kanaaldiameter samen met de kamerdiameter moet worden bekeken, dat er over de hele weg geen treden of holtes mogen worden achtergelaten, en dat de doorsnede behouden moet blijven tot aan de sleuf in het mondstuk, zijn de drie praktische gevolgen van deze maatstaf. Het bredere debat hierover in de gemeenschap wordt behandeld in het item luchtstroom.

Waar de Stroom Vastloopt

Volgens zijn eigen metingen bevindt het knelpunt in een pijp zich meestal niet in de steel, maar in het laatste stuk van het mondstuk. Terwijl een steelboring is uitgeboord tot 4 millimeter, kan het mondstuk van diezelfde pijp bij 2,5 millimeter blijven, is er richting de bijtrand mogelijk geen trechter aangebracht, en kan er bovendien een onafgemeten luchtholte zitten tussen de nok (mortise) en de tap (tenon). De oorzaak van natte rook en zware trek ziet hij meestal in een combinatie van deze drie gebreken.

De Blueprinting-methode

De door hem toegepaste bewerking kan in termen van pijpanatomie in drie stappen worden samengevat:

• De steelboring wordt vastgesteld op 4 millimeter; de rest van het kanaal wordt hierop afgestemd.

• De ruimte tussen de nok en de tap wordt opgevuld met een tot 4 millimeter geboorde huls van Delrin of eboniet (vulkaniet). De naar de nok gerichte opening van de huls wordt licht getrechterd, zodat deze uitlijnt met de steelboring; als de boring uit het midden ligt, wordt de trechter schuin uitgevoerd.

• Het mondstuk wordt geboord tot 3,5 millimeter, zover als de doorsnede het toelaat; blijft er in het laatste gedeelte geen ruimte over, dan gaat men naar 3 millimeter. De sleuf (slot) wordt vanaf de bijtrand terug met de hand gevijld; zo verandert de doorsnede van rond naar ovaal, en vandaar naar de sleuf.

Hij geeft aan dat hij boorpunten slijpt met een scherpere hoek van 60 graden om de trede die de diameterverandering in de stroming veroorzaakt, te verzachten. Bij gebogen (bent) pijpen gelden dezelfde principes; maar omdat de hoek in het kanaal moet worden afgevlakt, vraagt elke pijp om zijn eigen oplossing en is het resultaat niet zo voorspelbaar als bij rechte pijpen. De hier genoemde maten zijn geen sectorstandaard, maar de door de meester zelf beschreven praktijk.

Reparatie-oplossingen

In plaats van een gebarsten steel met een ring (band) te omwikkelen, gebruikt hij een met epoxy in de nok bevestigde Delrin-huls en een tap van roestvrij stalen buis die hierin past; zo wordt de gebarsten zone niet van buitenaf, maar van binnenuit ondersteund. Als een deel van de steel is afgebroken en ontbreekt, wordt het stuk op de draaibank afgezaagd en vervangen door exotisch hout, hertengewei, Corian, hoorn of bamboe; de verbinding wordt opnieuw versterkt met een stalen buis. Ook maakt hij speciale mondstukken met inlegwerk en bamboesteelverlengingen. Deze aanpak wordt beschouwd als een reparatiefilosofie die estate-pijpen die in een la liggen te wachten, weer bruikbaar maakt. Voor de algemene eigenschappen van de kop- en mondstukmaterialen die hij gebruikt, kan het item mondstukmaterialen worden geraadpleegd, en voor de grens van wat thuis kan worden gedaan, het item pijponderhoud en -reparatie.

Het artikel waarin hij zijn methode toelicht, werd gepubliceerd in The Pipe Collector, het bulletin van de North American Society of Pipe Collectors (NASPC), op verzoek van Bill Unger, die jarenlang redacteur van het bulletin was. Hij was ook te gast bij het door Brian Levine gepresenteerde Pipes Magazine Radio Show-programma. Naar verluidt neemt het atelier tegenwoordig geen nieuw werk meer aan.