Tekel Pijptabakken

Tekel Pijptabakken omvat twee binnenlandse pijptabakken die op de markt kwamen in de periode waarin tabaksproductie en -verkoop in Turkije een staatsmonopolie waren: Türk Pipo Tütünü en Yayladağ Pipo Tütünü. Beide zijn gebaseerd op een zuivere oosterse tabak (oriental)smaak en werden jarenlang geproduceerd; na het stopzetten van de productie werden ze binnen de Turkse pijpgemeenschap voorwerp van nostalgie en verzamelaarsinteresse.

Türk Pipo Tütünü

Volgens opgave van de producent werd Türk Pipo Tütünü vanaf 1933 vervaardigd door de İnhisarlar İdaresi (later Tekel genoemd) en tientallen jaren lang volgens hetzelfde recept bereid. Het product, dat voor exportmarkten het etiket "Tabac Turc" droeg, had de vorm van geperste en in plakjes gesneden flake; onder de tabakssneden staat flake bekend om zijn langzame en koele verbranding. Volgens de officiële weergave werd de tabak geperst in gietijzeren mallen met verouderd hout en zo tot rijping gebracht.

Het smaakprofiel wordt in community-recensies omschreven als licht honingachtig, met een zoete, aan johannesbrood herinnerende inslag. Diezelfde recensies bekritiseren het hoge gehalte aan glycerol en glycol, gebruikt als vochtbindmiddel, en de wisselende verpakkingskwaliteit van blik tot blik. Doordat het een zuivere oosterse blend is, geldt Türk Pipo Tütünü als de concrete Turkse tegenhanger van het begrip "Turkish blend" uit de internationale pijpliteratuur; op internationale reviewsites zijn er beoordelingen onder de naam "Tabac Turc" te vinden.

Yayladağ Pipo Tütünü

Ook Yayladağ, de tweede pijptabak van Tekel, was een zuiver oosters product. Volgens community-recensies bestond de blend voornamelijk uit tabak uit İzmir, Adıyaman en Muş; deze samenstelling brengt, gezien de tabaksregio's van Turkije, Egeïsche bladeren samen met bladeren uit Oost- en Zuidoost-Anatolië in hetzelfde blik. Naast de standaardversie werd ook een variant met chocoladearoma geproduceerd.

Van Tekel naar Tabac Turc

De relatie van de staat met tabak kende een lange voorgeschiedenis van verboden en belastingen sinds de komst van tabak op Ottomaans grondgebied; de in 1862 opgerichte Tütün İdaresi (Tabaksdienst) veranderde deze relatie in een geïnstitutionaliseerd monopolie. Tijdens het privatiseringsproces van Tekel gingen de rechten op de merken Türk Pipo Tütünü, Yayladağ Pipo Tütünü en Muhabbet Tömbeki, volgens de eigen verklaring van Tabac Turc, via een aanbesteding naar dat bedrijf over. Met de verkoop van de sigarettendivisie van de instelling aan British American Tobacco in 2008 kwam het staatstabaksmonopolie, met wortels tot 1862, feitelijk ten einde.

De productie van beide pijptabakken werd later gestaakt; in welk jaar de productie precies eindigde, is niet met zekerheid bekend.

Nostalgie en erfenis

Na het staken van de productie werden oude blikken gewilde herinneringsstukken voor verzamelaars, en op forums en op Ekşi Sözlük bleven de bijbehorende topics jarenlang actief. Deze twee tabakken worden vandaag beschouwd als een van de meest tastbare sporen van de recente geschiedenis van de pijpcultuur in Turkije; binnen de gemeenschap gelden ze vrijwel als het symbool van een tijdperk.