Het Dateren van Engelse Blikjestabak

Het dateren van Engelse blikjestabak is het proces waarbij aan de hand van het blikje zelf en de opschriften erop wordt bepaald hoe oud een in Groot-Brittannië ingeblikt pijptabaksblik is. Op de blikjes staat geen productiedatum vermeld; de verzamelaar stapelt de indirecte aanwijzingen die elkaar ondersteunen op elkaar om de tijdspanne te versmallen. De meest geraadpleegde verzameling van deze aanwijzingen is het werk dat John C. Loring in 1999 publiceerde.

Waarom de Leeftijd Ertoe Doet

De leeftijd van het blikje geeft antwoord op twee verschillende vragen tegelijk. De eerste is rijping: binnen de traditie van de Engelse mengsel wordt het gebruik van smaakstoffen beperkt gehouden, waardoor de smaak vooral afhangt van de gewichtsverhouding en de eigen chemie van het blad; Virginia- en Oriëntbladeren met een hoog suikergehalte blijven in een gesloten blik tientallen jaren veranderen, waardoor het rijpen van tabak hier een rechtstreekse smaakkwestie is. De tweede vraag betreft identiteit. Eenzelfde etiket kan, afhankelijk van het jaar waarin het is ingeblikt, afkomstig zijn van een volstrekt ander bedrijf of zelfs uit een ander land: de Engelse tabaksindustrie is vanaf de jaren zeventig sterk geconcentreerd, en tegen de jaren negentig werd de productie van de meeste mengsels naar het Europese vasteland verplaatst. Aan de grondstofkant wordt een vergelijkbare drempel genoemd; naar verluidt beperkte Syrië in de jaren zeventig het gebruik van rookhout om zijn bosbestand te beschermen, waardoor Syrische latakia van de markt verdween.

Kenmerken die op Zichzelf een Grens Stellen

Sommige kenmerken plaatsen een blikje met zekerheid vóór of na een bepaald jaar. Het grote ℮-teken op het etiket is een ondergrens: dit teken werd vastgelegd bij de Raadsrichtlijn 76/211/EEG van 20 januari 1976, en het Verenigd Koninkrijk nam de regeling voor gemiddelde hoeveelheden op in zijn wetgeving via de Weights and Measures Act van 1979. Een blikje met het ℮-teken kan dus niet ouder zijn dan het einde van de jaren zeventig. Het omgekeerde geldt niet; ook in de jaren tachtig en negentig werden blikjes zonder dit teken gedrukt.

De federale Amerikaanse belastingzegel, of het restant ervan, die op naar Amerika verscheepte blikjes wordt aangetroffen, stelt juist een bovengrens: deze zegels werden na medio 1959 niet meer gebruikt. Het jaartal 1926 dat op de zegel te lezen staat, verwijst naar het jaar van de wet waarop de belasting is gebaseerd, niet naar het jaar van het blikje; wat de datum aangeeft, is het serienummer. In stempelcatalogi wordt serie 102 toegeschreven aan het begin van de jaren dertig, serie 125 aan het midden van de jaren vijftig; ook Lorings vuistregel om 29 bij het serienummer op te tellen, komt ongeveer op hetzelfde resultaat uit. Als het blikje het adres van de importeur draagt, ontstaat een derde grens: staat op het adres in plaats van een postcode een oud districtsnummer, dan valt het blikje vóór 1 juli 1963, de datum waarop het ZIP-systeem van start ging.

Aanwijzingen die een Grove Marge Geven

De manier waarop een blikje wordt geopend, geeft slechts een marge op de schaal van een decennium. Bij het type "knife lid" (mesdeksel) bevindt zich een dun binnendeksel voor eenmalig gebruik, met een los buitendeksel om dit open te snijden; dit type wordt geacht te hebben overheerst van de Eerste Wereldoorlog tot in de jaren zestig, terwijl de vaste-punt-vorm van het buitendeksel al begin jaren vijftig werd verlaten. De "coin twist", die met een muntstuk wordt opengedraaid, raakte na de Tweede Wereldoorlog wijdverbreid en was tegen de jaren zeventig het dominante type. De "pop top", die met een lipje wordt geopend, deed zijn intrede in de jaren zeventig; dat de openingsinstructie op het deksel in woorden is uitgeschreven in plaats van alleen als tekening te zijn weergegeven, wijst op een vroegere datering. De "key top", die met een sleuteltje een strip afwikkelt, en de "canister" zonder luchtdicht deksel, komen bij Engelse tabak zelden voor.

Ook de tekst op het etiket werkt op ditzelfde grove niveau. De herkomstregel luidde vóór de jaren tachtig meestal "Great Britain", "England", "Scotland" of "Northern Ireland", terwijl het gebruik van "United Kingdom" pas in de jaren tachtig op de voorgrond trad. Ook de gewichtseenheid volgt dezelfde richting: blikjes met alleen ounces wijzen op het midden van de jaren zeventig en eerder, blikjes waarop ounces samen met grammen staan, wijzen op het einde van de jaren zeventig en later, en blikjes met uitsluitend grammen wijzen op de tijd na 1980.

Kantelpunten per Merk

Ook afzonderlijke merken hebben hun eigen vaste kantelpunten. Bij Dunhill-tabakken is dat jaar 1981: toen ging de productie van de meeste mengsels over naar het bedrijf Murray, Sons & Co. in Belfast, en keerde de herkomstregel op de blikjes terug naar "United Kingdom". Bij Rattray is bekend dat na de sluiting van de winkel in Perth rond 1980 de mengsels werden overgedragen aan Robert McConnell. Met de hand geschreven data op een blikje worden met de nodige voorzichtigheid bekeken; meestal geven ze niet het productiejaar weer, maar het jaar waarin het blikje van eigenaar wisselde, of een schatting van de vorige eigenaar.