Een Correctie over Canadese Patenten (Dating Guide Addendum)

Dating Guide Addendum is een correctienota die achteraf is toegevoegd aan de gevestigde gidsen die worden gebruikt om Dunhill-pijpen te dateren. Het onderwerp is beperkt maar de gevolgen zijn rechtstreeks praktisch: het nummer en de geldigheidsperiode van twee afzonderlijke in Canada geregistreerde patenten blijken anders te zijn dan in de gidsen vermeld staat. De grondslag van de correctie is geen interpretatie maar een document; de samenvattende registraties in de online patentdatabank van het Canadese Bureau voor Intellectuele Eigendom herschrijven welke jaarreeks een bepaald stempel kan aanduiden. Voor de algemene functie van patentstempels bij het dateren kan het artikel pijppatenten worden geraadpleegd.

De Vernon-koppeling en registratienummer 325.090

De Vernon-koppeling is een schroefdraadmechanisme dat wordt gebruikt op de plaats waar de pijpsteel op de schacht aansluit; volgens de overlevering werd het in 1931 geïntroduceerd en tot aan de Tweede Wereldoorlog aangetroffen. Terwijl de Canadese registratie in de gidsen soms als 356.090 wordt weergegeven, is het officiële registratienummer 325.090; het verschil wordt verklaard als een zetfout waarbij de cijfers zijn verwisseld. De registratie omschrijft het patent onder de titel "mondstuk voor tabakspijpen en dergelijke".

De eigenlijke correctie betreft de datum. Terwijl de gidsen ervan uitgingen dat de registratie halverwege de jaren 1930 dateert, geeft de CIPO-registratie de uitgiftedatum als 16 augustus 1932 en het einde van de bescherming als 16 augustus 1949. Omdat de bescherming in de toenmalige Canadese praktijk zeventien jaar vanaf de uitgifte duurde, bevestigen deze twee data elkaar. Het gevolg is concreet voor de verzamelaar: een pijp met dit stempel kan enkele jaren eerder gedateerd worden dan de jaren waarnaar de gidsen verwijzen. De bovengrens is daarentegen niet even betrouwbaar; er is geen bewijs dat de productie tot aan het einde van de beschermingstermijn is doorgegaan, dus 1949 is geen einddatum, maar op zijn best een bovenste kader.

De geflensde binnenbuis en registratienummer 197.365

De tweede correctie betreft de geflensde binnenbuis die in de steel wordt geplaatst. De gidsen plaatsen dit stempel in de periode 1927-1941. De CIPO-registratie wijst echter op een ander schema: registratie 197.365 werd uitgegeven op 17 februari 1920 en verviel na het verstrijken van de zeventien jaar op 17 februari 1937. De titel van de registratie is een algemene formulering als "tabakspijp en sigarenmondstuk", zodat de informatie die het nummer rechtstreeks aan de geflensde binnenbuis koppelt uit de gidsentraditie komt. Wanneer de twee periodes naast elkaar worden gelegd, ontstaat een aanzienlijke verschuiving wat betreft de vroegste en laatste jaren waarin het stempel te zien zou kunnen zijn.

De oorzaak van de verschuiving is niet duidelijk. De gangbare verklaring is dat de oudere Canadese registratie 158.709 voor de binnenbuis zonder flens nog enige tijd van kracht bleef en zo het gebruik van het nieuwe stempel vertraagde; het jaar waarin deze registratie afliep, is echter niet consistent tussen de bronnen, en de verklaring kan het verschil niet alleen dragen. Ook het gelijktijdig gebruiken van meerdere registraties in dezelfde jaren wordt niet als ongewoon beschouwd: aan Britse zijde zouden de registraties 5861/12 en 116989/17 een tijdlang samen zijn gebruikt. In dit geval is de meest terughoudende conclusie dat het stempel gezien kan worden binnen de beschermingsperiode, dat wil zeggen tussen 1920 en 1937, en op pijpen bestemd voor de Canadese markt.

De waarde van de correctie voor het dateren

Deze twee opmerkingen vervangen op zich geen gids; ze zijn voetnoten in de marge van de bestaande gidsen. De les die ze bevatten, is echter algemeen: een patentstempel toont niet het productiejaar, maar de periode waarin de registratie geldig was, en die periode kan alleen worden getoetst aan officiële registraties. Voor een samenhangende lezing van de Dunhill-stempels moeten de artikelen Dunhill-patentstempels en Dunhill-datering samen worden bekeken. Naarmate nieuwe voorbeelden opduiken, mag verwacht worden dat deze periodes opnieuw versmald zullen worden.