Memories of Charatan Pipes and Notes on their Dating

"Memories of Charatan Pipes and Notes on their Dating" is een artikel dat probeert om aan de hand van de stempels en mondstukvormen van Charatan-pijpen een benaderende productiedatum af te leiden, en dat in 1998 werd gepubliceerd in The Pipe Collector, het bulletin van de North American Society of Pipe Collectors (NASPC). De auteur, Ivy Ryan, is een pijproker die tussen het midden van de jaren zestig en het begin van de jaren zeventig herhaaldelijk het Charatan-atelier in Londen heeft bezocht; de tekst berust niet op fabrieksarchieven, maar op herinneringen aan deze bezoeken en op pijpen die door de handen van de auteur zijn gegaan. Het artikel is een van de meest aangehaalde teksten over Charatan-datering, maar tegelijk ook een van de meest omstreden.

De merkgeschiedenis waarop het artikel steunt

De feiten die het kader van de tekst vormen, zijn de volgende: Charatan werd volgens de gegevens in 1863 in Londen opgericht door Frederick Charatan; zijn zoon Reuben nam de zaak rond 1910 over na de pensionering van zijn vader; het atelier werkte lange tijd aan Prescot Street. Het vertrek van het bedrijf uit familiebezit wordt gedateerd op begin jaren zestig: de Amerikaanse importeur Lane Limited kocht het merk. Voor het oprichtingsjaar en het jaar van verkoop lopen de bronnen niet volledig gelijk; sommige overzichten plaatsen de oprichting in de jaren 1870 en de overname door Lane in 1962-1963. Beide data moeten daarom niet als exact, maar als benaderend worden gelezen.

De latere keerpunten zijn minder omstreden. Charatan nam in 1965 de machines over van het gesloten atelier van Ben Wade, maar gebruikte deze machines niet aan Prescot Street. Eind jaren zeventig kwam Lane Limited onder de vlag van Dunhill, het atelier aan Prescot Street sloot in 1982 en de productie verhuisde naar een andere vestiging van Dunhill. De overgang van de merknaam van Dunhill naar de firma J. B. Russell wordt op haar beurt rond 1988 gedateerd; sommige overzichten plaatsen de productie onder de nieuwe eigenaar in het begin van de jaren negentig.

Dateringscriteria

De eigenlijke bijdrage van het artikel is een poging om het gat te dichten dat ontstond doordat Charatan, anders dan Dunhill, geen jaarcode gebruikte. Omdat het merk een levenslange garantie voor omruiling bood, was er geen noodzaak om de pijp met een jaartal te merken. Ryan stelt in plaats daarvan voor te letten op de volgende details:

Kenmerk	Periode die het volgens het artikel aanduidt
Duidelijke schreef in het CP-stempel	Vóór 1955
Sierlijke "L" van Lane op het mondstuk	Pijpen bestemd voor de VS; van na de oorlog tot 1988
"FH"-stempel (Free Hand)	Jaren veertig tot rond 1958
"MADE BY HAND"-stempel in kleine letters	1958-1965
Drieregelig, met de hand geschreven "City of London"-stempel	Van eind 1965 tot 1979
"D.C"-stempel met nummer	Van eind jaren zeventig tot 1988

In hetzelfde artikel wordt vermeld dat het Double Comfort-mondstuk in 1960 in gebruik werd genomen, en dat het teken "X" naast het vormnummer de pijpen aanduidt die met een gewoon zadelmondstuk (saddle) zijn gemaakt. Voor de kwaliteitsgraden wordt eveneens een rangorde gegeven die van Belvedere tot Supreme loopt; er wordt gesteld dat na 1965 nieuwe hogere niveaus aan deze rangorde werden toegevoegd. Voor de algemene logica van het lezen van stempels kan het artikel pijpstempels en logo's worden geraadpleegd.

Waarom het met terughoudendheid moet worden gelezen

Pipedia heeft bij het opnieuw publiceren van de tekst een waarschuwing vooraf geplaatst: een deel van de Charatan-verzamelaars acht met name de dateringsinformatie deels onjuist of misleidend. De auteur zelf zegt geen toegang te hebben gehad tot fabrieksarchieven, en dat haar was verteld dat de vooroorlogse documenten bij bombardementen verloren zijn gegaan. De delen van de tekst die over de productiemethode en de briarharding gaan, zijn op observatie gebaseerde overleveringen en zijn niet door onafhankelijke bronnen bevestigd. Om die reden moet het artikel niet als een op zichzelf staande dateringsautoriteit worden gebruikt, maar als een getuigenis die met andere bronnen moet worden vergeleken.