Een Dunhill ES op Veiling: Waar het Kenplaatje de Foto Tegenspreekt

Een Dunhill ES op veiling is een klein geval dat wordt aangehaald om te laten zien hoe ver het lezen van stempels in de verzamelwereld kan reiken. John C. Loring onderzocht een pijp die op een online veiling werd aangeboden, uitsluitend aan de hand van de advertentietekst en de foto's, en stelde een tegenstrijdigheid vast tussen wat de tekst op de steel beweerde en wat de kop liet zien. Volgens de tekst was de pijp een ES uit 1923, dat wil zeggen de langstelige Canadian-vorm van het merk.

De Bewering op het Kenplaatje

Het teken dat de advertentie aan 1923 koppelde, was eigenlijk maar één ding: een halfhoog gestempelde, onderstreepte 3 die direct na het nummer van het octrooi voor de binnenbuis (inner tube) stond. In het Dunhill-stempelsysteem is dit kleine cijfer een jaarcode, en 3 komt overeen met het jaar 1923. Op dezelfde zijde van de steel stonden de opschriften MADE IN ENGLAND en de vormcode ES, en op de andere zijde de regel DUNHILL boven LONDON en het stempel H.W. dat handwerk aanduidt. De verkoper had de kop beschreven als een Bruyère billiard met een ovale steeldoorsnede, gaf de lengte op als ongeveer vijftien centimeter en de hoogte van de kop als ongeveer viereneenhalve centimeter, en voegde eraan toe dat de stempels door herhaald polijsten waren verzwakt en dat de metalen binnenbuis ontbrak.

Punten die de Foto Tegenspraken

Wat op de beelden het eerst opviel, waren de verhoudingen. Bij de ES-vorm wordt verwacht dat de steel duidelijk langer is dan het mondstuk, maar bij deze pijp was het mondstuk langer dan de steel. Omdat wordt aangenomen dat de code staat voor "extended shank", oftewel verlengde steel, hief de omgekeerde verhouding precies het kenmerk op dat de vorm definieert. Het tweede detail was de plaats van de tekst: in plaats van gecentreerd te staan, was de tekst op de steel naar het onderste deel bij het mondstuk verschoven, en de letters gaven eerder de indruk apart geslagen te zijn dan uit één blokstempel van twee regels te komen. Het derde punt was dat de regels DUNHILL en LONDON bijna even lang leken; deze vorm wijst op de periode vóórdat het systeem van jaarcodes werd ingevoerd, dus op de laatste maanden van 1918.

De Mogelijkheid van een Reparatie

Het kader waarin Loring deze drie waarnemingen plaatste, is de vroege reparatiegewoonten van het merk. Er wordt overgeleverd dat de fabriek bij een gerepareerde pijp het jaar van de reparatie stempelde, dat ze de oorspronkelijke stempels zo goed mogelijk reproduceerde, en dat ze, omdat de stempelmatrijzen van de jaren 1910 het decennium erna niet meer voorhanden waren, deze herstempeling vaak letter voor letter deed. De verklaring die daaruit volgt, luidt: de pijp is wellicht in werkelijkheid een ES uit 1918. Toen de steel brak, keerde hij in 1923 terug naar de fabriek, werd het gebroken deel afgesneden en weggegooid, werd het verloren stuk lengte gecompenseerd met een langer mondstuk, en werd ook de tekst op de steel letter voor letter vernieuwd. Dat de steel korter werd, verklaart op zichzelf zowel de omgekeerde verhouding als het feit dat de tekst naar beneden verschoven leek.

De Les van het Geval

Ook Loring wijst erop dat deze conclusie uitsluitend op de foto berust en dus geen zekerheid, maar een waarschijnlijkheid inhoudt. De werkelijke waarde van de methode ligt elders: de jaarcode kan niet het jaar vertellen waarin de pijp is gemaakt, maar wanneer de steel voor het laatst werd bestempeld. Ook secundaire tekens zoals de authenticiteit van het mondstuk, de diameter van de witte stip of de vorm van de letters, krijgen betekenis niet elk op zich, maar alleen samen. Een reparatie wist bij een Dunhill niet de datum van de pijp uit; maar ze brengt wel ter discussie of de pijp de vormnaam die hij draagt, nog wel verdient.