McClelland Tobacco Company

McClelland Tobacco Company was van 1977 tot 2018 actief in Kansas City (Missouri), VS, als producent van pijptabak. Het bedrijf, dat wereldwijd gold als het referentiemerk op het gebied van gerijpte Virginia (matured Virginia), werd dankzij zijn walvisembleem en de kenmerkende zure geur van zijn blikken een van de meest genoemde namen van de Amerikaanse pijpcultuur.

Oprichting en Opkomst

De oorsprong van het merk gaat terug tot 1969, toen Carl R. Ehwa Jr. in dienst trad bij Fred Diebel, een bekende tabaksverkoper in Kansas City. Ehwa ontwikkelde hier melanges voor de winkel en kreeg de leiding over een klein, aan hem verbonden productieatelier; de kennis die hij in deze jaren verzamelde, bundelde hij in 1974 in het boek The Book of Pipes and Tobaccos, uitgegeven door Random House/Ridge Press. Het bedrijf werd in 1977 opgericht door Ehwa, zijn vrouw Mary en Ehwa's jeugdvriend Bob Berish Jr. (in sommige bronnen Benish). De productie begon in de kelder van het huis van Ehwa's grootvader, Dr. W.C. McClelland, naar wie het bedrijf werd vernoemd; Dr. McClelland, die op 87-jarige leeftijd overleed, had aan de voorbereidingen meegewerkt maar de eerste verkoop niet meer meegemaakt. Het bedrijf lanceerde zich met tien melanges, waarvan vijf oriëntaalse mengsels en vijf gerijpte Virginia's.

Na het vertrek van Berish in 1980 sloot Mike McNiel zich aan bij het team; hij had eerder samen met Ehwa bij het atelier van Diebel gewerkt. In 1982 kon Ehwa, op zesendertigjarige leeftijd, niet meer terugkeren aan het hoofd van het bedrijf na een hersenaneurysma; het bedrijf bleef overeind dankzij de taakverdeling van een klein team, waaronder verkoopmanager Marv Novy. Mary en Mike McNiel, die het bedrijf samen leidden, trouwden in 1993. Toen de fabriek geleidelijk het hele McClelland-huis in beslag begon te nemen, werd er in 1985, op aandringen van de verzekeringsmaatschappij, verhuisd: het nieuwe adres was een honderd jaar oud pand in de kunstwijk van Kansas City, waarvan de bovenverdieping, naar later bleek, in de jaren twintig als illegale drankgelegenheid (speakeasy) had gediend.

Blikken en Verpakking

In de eerste jaren werden de blikken gesloten met papieren omslag en een heet wasstempel. Volgens de oprichters was dit bedoeld om zowel een traditioneel uiterlijk te geven als te verhullen dat het blik alleen met een blikopener kon worden geopend. De voorkeur voor Amerikaans gemaakte blikken beperkte de opties; pas begin jaren tachtig kon worden overgestapt op het gemakkelijk te openen pop-top-blik. Dit onderscheid is een van de criteria die worden gebruikt om overgebleven oude blikken ruwweg te dateren. Ook de kleur van het etiket was een onderscheidend teken: gerijpte Virginia's kregen een bruin etiket, oriëntaalse mengsels een groen etiket. Een deel van de afbeeldingen op de blikken, waaronder die van de Frog Morton-reeks, werd getekend door Mary McNiel.

Melanges en Stijl

De naam McClelland wordt bovenal geassocieerd met gerijpte Virginia. Na de eerste tien melanges breidde het assortiment zich uit met speciale, onder eigen etiket verkochte reeksen die bedoeld waren om los verkocht te worden aan de mengtoonbanken van tabakszaken, en met aromatische tabakken. De zure geur die vrijkwam bij het openen van de blikken, en die aan ketchup deed denken, raakte onlosmakelijk verbonden met het merk; liefhebbers schrijven deze geur toe aan de natuurlijke Virginia-fermentatie, maar het bedrijf heeft nooit een definitieve verklaring voor de oorsprong van de geur gegeven.

De bekendste producten van het merk zijn:

• Christmas Cheer: deze reeks, in 1992 als eenmalig product samengesteld ter gelegenheid van het vijftienjarig bestaan van het bedrijf, werd door de grote belangstelling een blijvend product dat elk jaar uit een andere oogst werd bereid, en groeide uit tot een traditie waarbij verzamelaars de jaargangen lieten rijpen om ze te bewaren en te vergelijken.

• De Frog Morton-reeks: geldt met zijn zachte, Latakia-houdende melanges als een van de bekendste Amerikaanse interpretaties van de Engelse stijl.

• 5100 Red Cake: een van de meest genoemde rode Virginia-melanges in de Amerikaanse pijpgemeenschap.

• Grand Orientals: een reeks die varianten van oriëntaalse tabak uit de Ottomaanse regio — zoals Yenice (Yenidje), Smyrna No. 1, Drama Reserve en Katerini Classic — afzonderlijk en puur presenteert; wordt beschouwd als uniek in het documenteren van het erfgoed van de tabaksregio's van Turkije en de Balkantabaksteelt.

Ook een onderbreking in de rijpingstraditie is gedocumenteerd: in 1993 werd Christmas Cheer niet uitgebracht omdat het geschikte blad niet op tijd kon worden gescheiden; de reeks werd het jaar erop hervat waar ze gebleven was.

Melanges voor Levin en Sigarenexperimenten

De weg van het merk kruiste in 1989 die van Barry Levin, de uit Vermont afkomstige verkoper die geldt als de pionier van de Amerikaanse estate-pijpenhandel. Levin stuurde, samen met de pijpencollecties die hij opkocht, blikken van twintig, dertig, veertig jaar oud naar Kansas City en vroeg om gelijkaardige versies van deze oude melanges te maken. De tabakken die op zijn verzoek werden ontwikkeld, werden eerst onder een speciaal etiket voor zijn bedrijf geproduceerd; na Levins overlijden in 1994 nam McClelland ze onder de namen Personal Reserve en Craftsbury op in de eigen catalogus. De naam Craftsbury komt van het stadje in Vermont waar Levin woonde.

De sigarenrage van het begin van de jaren negentig wekte ook bij het bedrijf belangstelling om met sigarenblad te werken. Dominican Glory en Dominican Glory Maduro zijn het resultaat van pogingen om dit blad aan te passen aan de vocht- en verbrandingsomstandigheden van de pijp. Uit datzelfde onderzoek ontstond de sigarenreeks Ballena Suprema, die in Honduras en Mexico voor het bedrijf werd gerold.

Sluiting en Erfenis

Het bedrijf kondigde in februari 2018 zijn sluiting aan. Onder de genoemde redenen waren de gevorderde leeftijd van het echtpaar McNiel, de gezondheidsproblemen van Mike McNiel, de verplichtingen die voortvloeiden uit de regelgeving van de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA), en het feit dat het Virginia-blad dat geschikt was voor de traditionele bewerkingswijze van het merk niet langer te vinden was. De oprichters wezen erop dat de kleine boeren die enkele keren het veld introkken en met de hand alleen het volledig gerijpte blad plukten, plaats hadden gemaakt voor machinale oogst, en dat het blad na de afschaffing van het quota- en prijssteunsysteem via de wet van 2004 gestandaardiseerd was geraakt — de oorzaak, volgens hen, van het verdwijnen van de subtiele verschillen waarnaar ze op zoek waren. Het echtpaar koos ervoor het bedrijf te sluiten in plaats van te verkopen, vanuit de gedachte dat de naam en de reputatie van het bedrijf belangrijker waren dan geld; de recepten werden aan niemand overgedragen.

Na de sluiting werden de overgebleven blikken verzamelobjecten; de melanges van het merk worden in de pijpengemeenschap nog steeds als maatstaf genoemd. Volgens de oprichters symboliseerde het walvisembleem de schoonheid van het gedane werk en de zeldzaamheid van goed blad.