A Tale of Two Latakias

"A Tale of Two Latakias" is een essay van de Amerikaanse tabaksmenger G.L. Pease, dat volgens overlevering voor het eerst werd gepubliceerd in deel 5, nummer 2 van het tijdschrift Pipe Friendly Magazine. De tekst zet twee verschillende Latakia-typen naast elkaar die dezelfde naam en een vergelijkbare rooktraditie delen: de Syrische variant en de op Cyprus bewerkte variant. De reden dat dit stuk zo vaak wordt aangehaald in de pijpengemeenschap, is dat het helder aantoont dat het woord "Latakia" niet naar één tabak verwijst, maar naar twee onderling verschillende producten.

De omstandigheden waarin het essay werd geschreven

Het essay werd geschreven in een periode waarin Syrische Latakia lange tijd niet op de markt verkrijgbaar was, om vervolgens weer in beperkte mate te verschijnen. Bronnen zijn het niet met elkaar eens over wanneer de productie precies stopte: het ene verhaal wijst naar een verbod op het kappen van het voor het roken benodigde hout, met eind jaren 1970 als jaartal; een ander verhaal beschrijft een geleidelijke ondergang die zich, door de opeenstapeling van bosverlies, de blauwe-schimmelziekte en de burgeroorlog, tot rond 2010 voortsleepte. Volgens overlevering is Cyprus tegenwoordig de enige plek waar het roken van Latakia nog wordt voortgezet. Daarom geldt de tekst minder als een proefgids dan als een document van een productietraditie die op het punt staat te verdwijnen.

Het punt waarop de twee tabakken uiteengaan

Het uitgangspunt van de tekst is één enkel gegeven: wat de twee Latakia's verwant maakt, is niet de grondstof, maar het procedé. Het basisblad van de Syrische variant is een lang en smalbladig ras dat bekendstaat als "shekk-el-bint"; het blad werd eerst in de zon gedroogd en vervolgens gerookt door het smeulen van lokaal hout en kruiden in schuren. Bij de Cypriotische variant wordt het kleinbladige İzmir-ras (Smyrna) gebruikt, dus een oosters tabaksblad; dit blad wordt na luchtdroging in schuren aan een vergelijkbaar rookproces onderworpen.

Wat het verschil veroorzaakt, is de eigen structuur van dit basisblad. Het Syrische ras geldt als sterk in nicotinegehalte en neemt na het roken een donkere kastanjekleur aan. Het Cypriotische ras heeft daarentegen een laag nicotinegehalte, is van nature enigszins zoet en brandt goed; het eindresultaat is bijna zwart van kleur. Beschrijvingen van het rookkarakter lopen per bron uiteen — in sommige overleveringen wordt het Syrische blad scherp en kruidig genoemd, in andere juist milder dan het Cypriotische. Het onderscheid moet dan ook niet als een exacte maatstaf worden gezien, maar als de gangbare opvatting binnen de gemeenschap.

Het gewicht in het mengsel

Het deel van het essay dat zich tot mengers richt, staat stil bij de kwestie van verhoudingen. Beide typen zijn zelfs bij een aandeel van slechts enkele procenten te onderscheiden; naarmate het aandeel groeit, begint de rokerige smaak de andere bladeren in het mengsel te overheersen. De eigen zoetheid van het Cypriotische blad mengt zich in matige verhoudingen probleemloos met Virginia-bladeren. Bij combinatie met oosterse tabakken is echter voorzichtigheid geboden; de tere bladeren kunnen onder de rook wegvallen. Het Syrische blad wordt, vanwege zijn sterke nicotine en scherpte, beschouwd als een component die met mate moet worden gebruikt: in kleine aandelen voegt het diepte toe, in hoge aandelen verstoort het de balans juist in zijn eigen voordeel. Pease komt tot de conclusie dat de twee tabakken elkaar niet kunnen vervangen en dat elk ervan, binnen de traditie van het Engelse mengsel, een eigen functie heeft.