In Duitsland geproduceerde vintage Dunhill-tabak

In Duitsland geproduceerde vintage Dunhill-tabak is een eigenaardigheid waar verzamelaars af en toe op stuiten wanneer ze oude blikken doornemen: onder het blik van een merk dat volledig met Londen wordt geassocieerd, staat de vermelding "Hergestellt in Deutschland", oftewel "vervaardigd in Duitsland". Deze blikken zijn geen vervalsingen; Dunhill-tabaksmengsels werden gedurende een lange periode ook in Duitsland, onder licentie, geproduceerd.

De licentiehoudende firma: Joh. Wilh. von Eicken

De onderneming die de productie op zich nam, is Joh. Wilh. von Eicken, waarvan de wortels teruggaan tot 1770. Johann Wilhelm von Eicken begon zijn tabakszaak in Mülheim an der Ruhr; het bedrijf kocht in 1886, aan de vooravond van de opname van Hamburg in het Duitse douanegebied, een tabaksfabriek in die stad. Ook de logica achter de Dunhill-licentie berust op een vergelijkbare douaneoverweging. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden de productiefaciliteiten en de woning van de familie tijdens de luchtaanvallen van 1943 verwoest; het bedrijf kon pas in 1948, met officiële toestemming, de tabaksproductie hervatten. Het bedrijf, dat zijn hoofdkantoor in 1982 naar Lübeck verplaatste, is vandaag nog altijd in handen van dezelfde familie; de achtste generatie zit inmiddels aan het roer.

Hoe de licentie ontstond

Volgens overlevering gaat het eerste contact tussen de twee firma's terug tot 1926, terwijl de licentietoestemming dateert van 1938. De reden wordt als commercieel beschouwd: tabak die uit Engeland werd ingevoerd, was onderworpen aan invoerrechten, wat het product duur maakte voor de Duitse koper. Door de tabak in Duitsland te laten produceren, verviel deze kostenpost. In de daaropvolgende jaren werd de situatie nog nijpender. Nazi-Duitsland voerde een van de eerste grootschalige antirookcampagnes van de moderne geschiedenis; het rookverbod in trams breidde zich in 1941 uit naar zo'n zestig steden, en in datzelfde jaar werd de tabaksbelasting fors verhoogd. Volgens de overlevering wilde het Londense vertegenwoordigingskantoor van Dunhill in 1938 de merknamen in Duitsland laten registreren, maar de door hen gekozen lokale vertegenwoordiger werd, omdat hij Joods was, uit zijn beroep gezet. Doordat er tijdens de oorlogsjaren geen tabaksbladeren te krijgen waren, kwam de licentieproductie naar verluidt feitelijk stil te liggen.

Het dateren van de blikken en het einde van de licentie

De twee bekendste Duitse blikken zijn Standard Mixture en London Mixture. Naast de Duitse vermelding op de bodem van het blik geven ook de Duitse belastingzegel en het wapen op het deksel aanwijzingen voor de datering: volgens de criteria van Dunhill-onderzoeker John Loring wijst het wapen van George VI, met de verwijzing naar "wijlen de koning", op de periode 1954-1962. Wanneer de licentieproductie precies eindigde, is niet met zekerheid bekend; verteld wordt dat ze halverwege de jaren 1970 ten einde kwam, toen de originele Engelse blikken gemakkelijk verkrijgbaar werden op de Duitse markt. Volgens de overlevering was de von-Eicken-versie in 1981, toen de productie van de mengsels overging naar de firma Murray, Sons & Co. in Belfast, allang geschiedenis.

Hoe dicht de Duitse versies bij de oorspronkelijke Londense recepturen lagen, is onderwerp van discussie. Van de kant van de producent is aangegeven dat de receptuur trouw aan het origineel werd gehouden, terwijl sommige Duitse rokers uit die tijd juist een duidelijk verschil tussen de twee blikken zouden hebben opgemerkt. Vandaag worden deze blikken minder gezien als iets om te roken dan als documentaire fragmenten die getuigen van een weinig bekende zijtak van de klassieke, op Latakia gerichte Engelse mengsel-traditie. Vanwege de aantrekkingskracht van de naam Dunhill is het ook bekend dat producten van het merk in het verleden werden nagemaakt; voor het meest bekende voorbeeld op pijpengebied, zie het artikel Valse Dunhills uit de jaren 1980.