Cavendish

Cavendish is, in tegenstelling tot wat de naam suggereert, geen tabakssoort, maar een verwerkings- en snijwijze. Gedroogd tabaksblad — meestal Virginia of Burley — wordt met behulp van stoom en warmte verzacht, onder zware druk tot koeken geperst en aan fermentatie overgelaten. De donkergekleurde, zachte en zoete tabak die zo ontstaat, geldt als een basisbestanddeel bij uitstek van aromatische mengsels.

Verwerkingsproces en herkomst van de naam

Bij de typische Cavendish-productie wordt de tabak eerst gestoomd, waardoor de poriën van het blad zich openen. Vervolgens worden de bladeren tot koeken geperst en met vuur of stoom verhit om te fermenteren. Wanneer de fermentatie is voltooid, worden de koeken in plakken gesneden en klaargemaakt om te worden gemengd. Dit proces karamelliseert de natuurlijke suiker van het blad; de scherpte van de tabak neemt af en de zoetheid komt duidelijker naar voren.

Men neemt aan dat de naam is ontleend aan de zestiende-eeuwse Engelse zeevaarder Sir Thomas Cavendish. Naar verluidt bevochtigde Cavendish tijdens zijn Virginia-expeditie in 1585 tabaksbladeren met suiker en wikkelde hij ze strak in, waarna bleek dat de smaak van de zo bewaarde tabak aanzienlijk verbeterde. Deze anekdote is echter zwak gedocumenteerd; het is zeer wel mogelijk dat het gaat om een later verzonnen oorsprongsmythe. Wat vaststaat, is dat de naam tegenwoordig overal ter wereld wordt gebruikt om deze verwerkingsmethode aan te duiden.

Belangrijkste soorten

Cavendish is geen enkel recept, maar een familie van methoden. Er worden drie hoofdbenaderingen onderscheiden:

• Engelse Cavendish: Wordt beschouwd als de benadering zonder toevoegingen. Alleen zwaar Virginia-blad wordt drie tot vier dagen onder hoge druk gehouden; de zoetheid komt uitsluitend voort uit de karamellisering van de eigen suiker van het blad. Deze methode is naar verluidt gevormd door de oude Engelse zuiverheidswetten die additieven in tabak beperkten; de veralgemening "Engelse Cavendish is altijd zonder toevoegingen" is voor hedendaagse producenten echter geen absolute regel.

• Deens-Nederlandse Cavendish: Nadat de tabak is gestoomd en de poriën zijn geopend, wordt hij intensief gesausd met suiker, fruit, vanille en dergelijke stoffen en in een vorm geperst. Deze methode vormt de basis van de moderne aromatische tabakken; de details van het sausen (casing) en de topsmaak (topping) worden apart behandeld in het artikel Saus en Aromatisering.

• Black Cavendish: Tabak die door extra stomen en "zweten" (sweating) grondig donker is gekleurd. In de Verenigde Staten wordt hiervoor doorgaans Burley gebruikt, in Europa Virginia als basis.

Onder de veelgebruikte smaken in Cavendish-tabak vallen onder meer vanille, kers, esdoorn, honing, chocolade, rum, kokosnoot en whisky.

Plaats in het mengsel

Cavendish voegt volheid, zoetheid en zachtheid toe aan een mengsel; het brandt langzaam en de kamergeur wordt over het algemeen als aangenaam ervaren. Vanwege deze eigenschappen wordt het gebruikt als basisbestanddeel, zowel in aromatische mengsels als in zachte mengsels bedoeld voor beginners.

Het kwaliteitsverschil wordt grotendeels gezocht in de aard van het basisblad en de mate van sausen: te zwaar gesausde Cavendish brandt vochtig en kan leiden tot het brandende gevoel dat bekendstaat als tongbijt (tongue bite). Een ander onderscheidend punt is de relatie met rijping. Omdat Cavendish al gefermenteerd is, wordt aangenomen dat het relatief weinig door rijping wordt beïnvloed, terwijl de toegevoegde aroma's na verloop van tijd vervliegen; daarom worden gesausde Cavendish-mengsels geacht het beste vers, zonder lange bewaring, te worden gerookt.