J. B. Priestley: Romanschrijver en Pijpliefhebber

J. B. Priestley (John Boynton Priestley, 1894-1984) was een van de meest productieve namen uit de twintigste-eeuwse Engelse literatuur en een schrijver die de pijp tot een onlosmakelijk onderdeel van zijn publieke imago maakte. Hij werd geboren in de wijk Manningham in Bradford en bereikte met romans, toneelstukken, essays en radiotoespraken een breed publiek. The Good Companions (1929), English Journey (1934) en An Inspector Calls (1945) zijn zijn meest genoemde werken. Zijn Postscript-toespraken bij de BBC tijdens de Tweede Wereldoorlog maakten hem tot een landelijk bekende stem. Dat op de meeste foto's een pijp in zijn hand of mond te zien is, is geen toeval: tabak was voor Priestley niet alleen een gewoonte, maar ook een schrijfonderwerp.

Een Essayist die over Tabak Schreef

Er zijn veel schrijvers die pijp roken, weinig die over de pijp schrijven; Priestley behoort tot die tweede groep. In het hoofdstuk dat hij in zijn essaybundel Delight (1949) aan tabak wijdde, schrijft hij dat hij in 1910 begon met roken met een goedkope Cavendish-snede; in datzelfde hoofdstuk beklaagt hij zich erover dat het tabaksvak tijdens de Eerste Wereldoorlog van een ambacht veranderde in doodgewoon winkelwerk. Ook in Rain Upon Godshill (1939) en The Moments and Other Pieces (1966) staan aan tabak gewijde pagina's. Zijn essay "Tobacco" uit 1966 werd in 2016 opnieuw gepubliceerd in de bloemlezing Grumbling at Large.

Priestleys houding verschilde van die van de roker die zijn hele leven trouw blijft aan één mengsel. In meerdere teksten vertelt hij dat hij zich niet aan één merk bond en steeds nieuwe mengsels bleef uitproberen die hem tegenkwamen; in zijn essays komen namen als Virginia, Latakia en Perique vaak voor. Er wordt gezegd dat hij meer dan zestig jaar pijp rookte.

De Pijp en het Publieke Imago

In het twintigste-eeuwse Engeland was de pijp vereenzelvigd met het beeld van de bezonnen en gematigde man; Priestley wordt beschouwd als de literaire tegenhanger van dat beeld. Matthew Hilton, die de geschiedenis van de tabakscultuur beschreef, wijst erop dat datzelfde symbool ook bewust werd omarmd door politici, van Stanley Baldwin tot Harold Wilson. Volgens Hilton maakte Priestley zich zorgen dat de briarpijp deze culturele plaats zou verliezen in de jaren waarin discussies over sigaretten en gezondheid steeds gangbaarder werden.

Onderscheiding en Archief

De onderscheiding die in 1965 door de Briar Pipe Trade Association werd ingesteld onder de naam "Pipeman of the Year" en in latere jaren door de British Pipesmokers' Council elke januari in het Savoy Hotel in Londen werd uitgereikt, werd in 1979 aan Priestley toegekend. Diezelfde onderscheiding kwam in 2004 ten einde vanwege de beperkingen op tabaksreclame. De schrijver aanvaardde in 1977 de Order of Merit, nadat hij eerder het hem aangeboden levenslange lidmaatschap van het Hogerhuis (1965) en de onderscheiding Companion of Honour (1969) had geweigerd. Hij overleed op 14 augustus 1984 in zijn huis in Warwickshire, negenentachtig jaar oud.

Vandaag worden in het J. B. Priestley Archive van de afdeling Special Collections van de University of Bradford meer dan zeventig pijpen van de schrijver bewaard, samen met tabaksdozen, buideltjes, lucifers en de kist waarin hij zijn pijpen in gebruik bewaarde. Priestley behoort daarom tot de beroemde pijprokers van wie de gewoonte, zowel in geschrift als in voorwerpen, het meest gedetailleerd is gedocumenteerd.