Deskundigheid Op Het Gebied Van Pijp En Tabak: Wie Geldt Als Expert?

"Pipe and tobacco experts: Are there any?" is een essay dat onderzoekt aan wie en op basis waarvan het predicaat "expert" wordt toegekend op het gebied van pijp en tabak. Het artikel, dat Ben Rapaport in februari 2023 voor Pipedia schreef, vraagt of er een meetbare grondslag bestaat achter dit predicaat, dat in het dagelijkse taalgebruik van de gemeenschap veelvuldig rondgaat.

Het ontbreken van een maatstaf

Rapaport houdt zich al meer dan vijftig jaar bezig met antieke pijpen en tabaksliteratuur, als verzamelaar en schrijver; hij heeft meer dan tien boeken op zijn naam staan en de eretitel van de gemeenschap, Doctor of Pipes, werd hem in 2004 toegekend. Tegelijkertijd is hij een gecertificeerd persoonlijke-eigendommen-taxateur en heeft hij pijpenwaarderingen uitgevoerd voor musea en particuliere verzamelaars. Het uitgangspunt van het artikel is juist deze tweede activiteit: terwijl in het taxatieberoep een keten van opleiding, examen en vergunning bestaat, is er aan de kant van pijp en tabak geen examen, geen certificaat, geen beroepsmaatstaf en geen schaal die succes meet. Volgens Rapaport levert ook het louter opstapelen van kennis geen onderscheid op; kennis overdragen en kennis beheersen zijn twee verschillende dingen.

Het essay verplaatst de zoektocht naar een maatstaf buiten het vakgebied zelf. Het model voor vaardigheidsverwerving dat de broers Hubert en Stuart Dreyfus in 1980 beschreven, verdeelt de weg in vijf treden: beginner, gevorderde beginner, competent, bekwaam en expert. Daaraan wordt een studie toegevoegd die in 1993 in het tijdschrift Psychological Review verscheen; de bevinding dat de succesvolste violisten aan een muziekacademie tegen hun twintigste gemiddeld tienduizend uur hadden geoefend, werd na Malcolm Gladwells boek Outliers uit 2008 bekend als de "10.000-urenregel". Beide maatstaven berusten op een meetbare prestatie. In een activiteit zonder examen, gradering of officiële wedstrijd hebben beide geen rechtstreekse tegenhanger.

Naamloze experts

Rapaports methode is eenvoudig: hij verzamelt op internet uitspraken waarin de woorden "expert" en "deskundigheid" voorkomen. Het zwaartepunt van deze verzameling ligt bij promotieteksten van winkels, importeurs en producenten. Het predicaat wordt daar niet gebruikt om een bepaalde persoon te beschrijven, maar om het verkochte product geloofwaardigheid te geven, en er staat meestal geen naam achter. De conclusie van het artikel is dat deskundigheid eerder een label is dat van buitenaf wordt opgeplakt, dan een positie die de gemeenschap zelf intern definieert.

Enkele genoemde namen

De weinige experts die met naam worden genoemd, bevinden zich overwegend aan de kant van de tabak. Russ Ouellette, de blender die de reeks Hearth & Home voor Pipes and Cigars opzette, geldt zowel in de pers als binnen de gemeenscham als een van de meest bekwame blenders van het vakgebied; dit is een kwalificatie die niet uit een examen, maar uit algemeen aanvaarde consensus voortkomt. Rapaport voegt aan dezelfde rij Gregory L. Pease, oprichter van het merk G.L. Pease, en het merk Cornell & Diehl toe. Aan de kant van de pijp zelf is het moeilijker om een met naam genoemde expert te vinden. Chuck Stanion, die twintig jaar lang het tijdschrift Pipes & Tobaccos leidde en vervolgens de rubriek Pipe Line schreef in de Daily Reader van Smokingpipes voordat hij met pensioen ging, is een van de weinige stemmen die het predicaat spaarzaam gebruiken: hij noemt Tad Gage, bekend om zijn Barling-collectie en onderzoek, mogelijk de meest bekwame onderzoeker van het merk in zijn tijd, en Mark Irwin, die samen met Gary Malmberg de geschiedenis van Kapp & Peterson tot een boek maakte, een van de meest vooraanstaande Peterson-onderzoekers ter wereld.

Rapaports eigenlijke nieuwsgierigheid geldt deze onbalans: waarom worden aan de kant van tabak enkele namen genoemd, terwijl dat aan de kant van pijp bijna nooit gebeurt? Het artikel geeft hierop geen definitief antwoord, maar somt mogelijkheden op. Wellicht willen degenen die het vakgebied het beste kennen het label niet, en beschouwen zij het predicaat als opschepperij of zelfpromotie; ook leent de online omgeving zich ervoor om wie deskundigheid claimt tot doelwit te maken. Rapaport noemt deze terughoudendheid de "onwillige expert". Een tweede mogelijkheid heeft betrekking op de gemeenschap zelf: het kan de lezer zijn die vermijdt om kenners experts te noemen. In een activiteit zonder meetbare uitkomst — zoals ook bij de discussie over het proeven van pijptabak — bestaat er ook geen gemeenschappelijke schaal die bepaalt wie het predicaat past.