Oosterse Tabak (Oriental)

Oosterse tabak (Oriental) is de verzamelnaam voor kleinbladige, in de zon gedroogde tabaksoorten; ook bekend onder de naam "Turkse tabak". Deze naam komt voort uit het feit dat het traditionele teeltgebied tot het einde van de 19e eeuw onder heerschappij van het Ottomaanse Rijk stond. Dankzij het blad, rijk aan aromatische olie en suiker en arm aan nicotine, geldt de tabak als een van de belangrijkste smaaktabakken voor zowel de sigarettenindustrie als de pijptabakmengerij.

Kenmerken

Wat Oosterse tabak allereerst onderscheidt van Amerikaanse soorten, is de plant zelf: tegenover de brede bladeren van Virginia geeft de Oosterse plant een veel groter aantal kleine bladeren, meestal 4-15 cm lang. De geoogste bladeren worden aan draad geregen en in de open lucht in de zon gedroogd (sun-cured). Het olierijke kleine blad concentreert tijdens dit proces zijn aromatische stoffen; het resultaat is een kruidig, licht zurig-zoet en parfumachtig karakter. De plant wordt doorgaans geteeld op onbevloeide, droge grond; men gelooft dat deze "droge teelt"-omstandigheden ook het aroma en de kwaliteit van het blad ten goede komen.

Soorten

Oosterse tabak telt meer dan veertig variëteiten, waarbij elke variëteit van oudsher de naam draagt van de streek waar hij wordt geteeld. De bekendste zijn:

Variëteit	Streek	Opvallend kenmerk
Izmir (Smyrna)	Kustvlakten van de Egeïsche Zee	Kleinstbladige en meest verspreide variëteit; hoog suikergehalte, laag nicotinegehalte
Samsun, Bafra	Zwarte Zeekust	Rijk aromatisch; behoort tot de fijnste Oosterse tabakken
Basma	De lijn Griekenland-Macedonië-Bulgarije	Naam van zowel een variëteit als een verwerkingswijze; bekend om zijn fijnheid
Yenice, Drama, Kavala, Xanthi (İskeçe), Katerini	Thracië en Macedonië	Klassieke bladeren van het historische Rumelische teeltgebied

Aangenomen wordt dat het Izmir-blad ongeveer de helft van de totale productie van Oosterse tabak uitmaakt. Het historische teeltgebied Thracië en Macedonië is tegenwoordig verdeeld over Turkije, Griekenland, Bulgarije en Noord-Macedonië. Voor details over de productiegebieden in Turkije kan het lemma Tabaksstreken van Turkije worden geraadpleegd.

Geschiedenis

De intrede van tabak op Ottomaans grondgebied, de verboden onder Ahmed I en Murad IV en het daaropvolgende proces van vrijgeving worden behandeld in het lemma De Komst van Tabak naar het Ottomaanse Rijk. Nadat de verboden onder Mehmed IV werden opgeheven, verspreidde de teelt zich snel; steden als Yenice en Xanthi in Rumelië en bladeren uit Anatolië verwierven binnen korte tijd wereldwijde faam. Aan het begin van de 20e eeuw prezen merken als Murad, Fatima en Helmar zich in de VS op zuivere Turkse tabak; in 1913 lanceerde het merk Camel echter de "Amerikaanse blend"-sigaret door Turkse tabak te mengen met Virginia en Burley. Turkse tabak vormt vandaag nog altijd een van de sleutelcomponenten van dit type sigarettenmengsels.

Plaats in Pijptabakmengsels

In de pijp wordt Oosterse tabak doorgaans niet apart gerookt; hij wordt in verhoudingen van ruwweg 5-30% toegevoegd aan een Virginia-basis en geeft het mengsel, naast kruidigheid, smaken die doen denken aan broodkorst, gebak en boter. Ook Latakia wordt in feite verkregen door Oosters blad te roken boven aromatisch hout; met andere woorden, de twee basissmaakcomponenten van wat bekendstaat als Engelse blend en Balkan-blend zijn beide van Oosterse oorsprong. Mengsels waarin Oosterse tabak op de voorgrond treedt, worden in sommige indelingen als een aparte familie ("Oriental forward") beschouwd. Tegenwoordig is het moeilijk geworden om Oosters blad van één enkele herkomst, zoals Izmir of Samsun, te vinden; in de meeste mengsels wordt gemengd "Oriental/Turkish"-blad gebruikt zonder vermelding van herkomst.