Danimarka Pipo Markaları Dizini (2/2)
Danimarka Pipo Markaları Dizini (2/2), Danimarka kökenli pipo markalarının alfabetik listesinin ikinci ve son bölümüdür; Peer Import'tan Zodiac'a uzanan 25 girdiyi kapsar. Danimarka pipoculuğu, yirminci yüzyılın ortasından itibaren küçük atölyelerin ve serbest biçimli (freehand) tasarımın öne çıktığı bir gelenek kurmuş, aynı dönemde çok sayıda marka adı da doğmuştur. Bu adların bir bölümü tanınmış ustaların özel etiketli üretimleri, bir bölümü ise yapımcısı bugün bilinmeyen damgalardan ibarettir; dizin, her iki türü de kayda geçirmeyi amaçlar.
Markalar
Peer Import — Kaynaklarda yalnızca "Peer" adıyla geçen damga, İngiltere'deki Comoy's ve Dunhill ile ilişkilendirilmiş, üretiminin Reiss-Premier tarafından yapıldığı ve bu şirketin sonradan Kaywoodie çatısı altına giren yapıya bağlandığı belirtilir. Buna karşılık "Peer Import" damgalı pipoların tamamı Danimarka yapımı görünmekte, biçim ve işçilik bakımından Pibe-Dan ürünlerine yakın durmaktadır.
Peter Stokkebye — Adını tütüncülüğüyle tanınan Peter Stokkebye'den alan bu etiket altında yıllar içinde pipo da çıkmıştır. Yontma işini 1970'lerden başlayarak büyük ölçüde Jørgen Larsen üstlenmiş, ustanın yıllık üretiminin yaklaşık yarısını bu markaya ayırdığı aktarılır. Gövdede el yazısı Peter Stokkebye imzası ile "Made in Denmark" ibaresi bulunur; derecelendirme harflerle yapılır.
Prince Amled — Adı dışında hakkında herhangi bir kayıt bulunmayan markalardandır.
Prince Of Wales — Birden çok üreticinin kullandığı bir addır; GBD bir dönem alt marka olarak, İngiliz yapımı örnekler ise Birleşik Krallık bayrağı işaretiyle anılmıştır. Dizine giren Danimarka kolu, "Prince of Wales", "Danish Line" ve "Handmade in Denmark" damgalarını taşıyan yarı serbest biçimli pipolardır; beyaz bir halka ve stilize Danimarka bayrağı bu örneklerin ayırt edici süslemesidir.
Proctus — Danimarka çıkışlı bu markanın 1960'larda Bari markasından tanınan usta Viggo Nielsen tarafından üretildiği düşünülür. Kimi örnekler dikey el rustikasyonlu, kimileri düz yüzeylidir; bilinen model adları DE LUXE ve OLD BRIAR'dır.
PUJ — Danimarka'nın serbest biçimli "fancy" döneminden kalma, yapımcısı belirlenememiş damgalardan biridir.
Rasmussen, John E. — Dizinlerde yalnızca ad kaydı geçer; üretimine ilişkin bilgi yoktur.
Royal Danish — Stanwell bünyesinde kullanılan alt markalardan biridir.
Saugsted — Kim tarafından yapıldığı çözülememiş Danimarka damgalarından biridir.
Scandia — Stanwell'in ikinci hat, yani alt marka adlarından biridir.
Skaal — Elde birkaç örnek bulunmasına karşın yapımcısı saptanamamıştır.
Skovbo Piber — Jan Skovbo'nun markasıdır; usta bir dönem geçimini pipo yaparak sağlamış, sonradan bu işi uğraş ölçeğine çekmiştir. Ailede aynı soyadını taşıyan ikinci bir pipocu daha bulunur: Jan'ın dayısı Aage Skovbo 1960'larda Nording bünyesinde SON markası için çalışmış, ömrünün sonuna dek pipo yapmayı bırakmamış ve 2009 dolaylarında ölmüştür. Yalnızca SKOVBO yazan sade damga ona aittir; iki adın karıştırılmaması gerekir.
Suhr's Pibemageri — Modern Danimarka piposunun çıkış adreslerinden sayılan bu Kopenhag atölyesini Teofil Suhr işletirdi. Atölyeyi tarihe geçiren şey ürünlerinden çok tezgâhından geçen adlardır: Peter Micklson mesleğe burada başlamış, Svend Axel Celius pipo yapımını Poul Rasmussen ile dönemin ustabaşısı Sven Knudsen'den öğrenmiştir. Kente yeni yerleşmiş bir tahsildar olan Sixten Ivarsson kırılan piposunu onartmaya geldiğinde tezgâhı bozuk, atölyeyi ustasız bulmuş; kısa süre sonra aynı yerin ustabaşısı olmuştur. Ivarsson'un buradan ayrılıp Stanwell'e geçmesine bir anlaşmazlığın yol açtığı anlatılır. Pipolar Suhr damgası taşır, kimilerinde Anne Julie'nin bugün de sürdürdüğü kırmızı-beyaz nokta bulunur.
Sven Egholm — Gerçek bir kişiye değil, uydurma bir ada dayanan markadır. 1970'lerin tipik Danimarka serbest biçimli üslubundaki bu pipolar Karl Erik Ottendahl'ın atölyesinde, büyük olasılıkla adı bilinmeyen bir siparişçi için özel etiketli olarak üretilmiştir. Aynı atölye Jobey Dansk, Knute, Champ of Denmark, Larsen & Stigart, Shelburne ve Wenhall gibi başka markaların da üretimini yapmıştır.
Søren — Ayrı bir marka değildir; kayıtlar Refbjerg girdisine yönlendirir.
Thayne — Jarl pipolarını da yapan ustanın elinden çıktığı düşünülür; bu ustanın Niels Mogens Jørgensen olduğu aktarılır.
Thomsen, Helmer — Danimarka kökenli Bari markasının tek sahibidir. 2013 başındaki kayıtlara göre altmış yaşındadır ve bahçıvanlık yapmaktadır; malzeme maliyetlerinin çok yükselmesi üzerine pipo yapımını uğraş düzeyinde sürdürmüştür. İşçilikte kolaycılığa kaçmayan bir usta olarak bilinir.
Tine Loran — Pibe-Dan atölyesinin uzun yıllar çalışan ustası Ib Loran'ın kızıdır. Pipoları babasınınkilere benzer, ancak genellikle daha küçük ölçülüdür. Bir bölümü kendi adıyla ve "Hand Cut Denmark" ibaresiyle damgalanmıştır.
Torben Dansk — Pipoları başlangıçta Torben Hetler yapmıştır. Heiko Behrens'in 1972'de kurduğu, önce "Danske Pibe" adını taşıyan posta yoluyla satış girişimi Dan Pipe'ın ilk kataloğunda Danmore ve Tabago gibi markaların yanında yer almış, ardından Almanya'da geniş bir tanınırlık kazanmıştır. Üretim sonradan Lars Christensen'in atölyesine, 1992-93 kataloğuna göre ise Poul Winsløw'a geçmiştir.
Torben Hetler — Torben Dansk hattının ilk yapımcısıdır; Stanwell'de yontuculuk yapmış olabileceği ileri sürülür. Tabago hattının ilk pipolarının yontulması da ona atfedilir.
Walther Pipes — Aalborg'da çalışan Ole Walther'in markasıdır. Aynı soyadı taşıyan Amerikalı usta Bill Walther ile karıştırılmamalıdır.
Wengholt — Bu ad altındaki pipoların yapımcısı Preben Holm'dur.
Willbo — Yapımcısı bilinmeyen Danimarka damgalarından bir başkasıdır.
Zettervig — Koleksiyoncuların aradığı "Copenhagen" damgalı pipolar, Ole Zettervig'in 1960'lardan 1970'lerin başına uzanan Kopenhag dükkânı dönemine aittir; bu yılların işçiliği Stanwell, Jørgen Larsen, Anne Julie, Bjørn Thurmann ve S. Bang gibi adlarla aynı düzeyde görülür. Usta dükkânını 1970'lerin bir noktasında satıp Kolding'e yerleşmiş, üretimi uğraş ölçeğinde sürdürmüştür. Geç dönem pipolarının briyarı ve işçiliği erkenlere yetişmez; damga da Kobenhaven'e dönmüştür. Bu son ürünler Avrupa'nın çeşitli bit pazarlarında elden çıkarılmıştır.
Zodiac — Copenhagen / Denmark damgası taşıyan bu pipolar da Preben Holm elinden çıkmıştır.